Osłabienie

Uogólnione uczucie zmęczenia

Wysypka

Charakterystyczna wysypka

plamisto-grudkowa

Wymioty

Nudności

i uporczywe wymioty

Ból mięśni

Intensywny ból mięśni

Ból głowy

Szczególnie za gałkami ocznymi

Charakterystyczne objawy mpox:   

Gorączka

Występująca z dreszczami

planowanych aktywności

wieku pacjenta

chorób przewlekłych

stylu podróżowania

długości pobytu

kraju wyjazdu

Na wizytę najlepiej umówić się kilka tygodni przed planowanym wyjazdem, aby lekarz mógł dobrać odpowiedni plan szczepień i profilaktyki.

Kiedy najlepiej umówić konsultację?

Konsultacja z lekarzem medycyny podróży pomaga dobrać zalecenia do:

CHOROBY WIRUSOWE

konsultacje dla osób prywatnych i firm

możliwość wystawienia żółtej książeczki

zalecenia dopasowane do kierunku podróży

indywidualny plan szczepień

Umów konsultację medycyny podróży w przychodni Mark-Med w Katowicach lub skorzystaj z teleporady przed wyjazdem.

Przygotuj się bezpiecznie do podróży

Mpox, dawniej nazywana ospą małpią, jest wirusową chorobą zakaźną, która może przenosić się między ludźmi podczas bliskiego kontaktu. Chociaż przez wiele lat zachorowania występowały głównie w wybranych regionach Afryki, od 2022 roku zakażenia są zgłaszane również w Europie i innych częściach świata.

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) oraz amerykańskie Centers for Disease Control and Prevention (CDC) podkreślają znaczenie wczesnego rozpoznawania objawów, ograniczania ryzykownych kontaktów oraz szczepień ochronnych u osób szczególnie narażonych na zakażenie. Dowiedz się, jak rozpoznać mpox, w jaki sposób dochodzi do zakażenia i jakie możliwości profilaktyki są obecnie dostępne.

Czym jest mpox (ospa małpia)?

Mpox to choroba wywoływana przez wirusa MPXV (Monkeypox virus), należącego do rodzaju Orthopoxvirus i rodziny Poxviridae. Jest spokrewniony z wirusem ospy prawdziwej, ale nie z wirusem wywołującym ospę wietrzną. Pierwszy przypadek zakażenia u człowieka opisano w 1970 roku w Demokratycznej Republice Konga. Przez kolejne dekady choroba występowała przede wszystkim w Afryce Środkowej i Zachodniej.

Obecnie wyróżnia się dwie główne grupy genetyczne (klady) wirusa:

• Klad I (Ia i Ib) – historycznie związany głównie z Afryką Środkową i Wschodnią. Niektóre ogniska zakażeń tym kladem wiązały się z cięższym przebiegiem choroby.

• Klad II (IIa i IIb) – klad IIb odpowiadał za znaczną część międzynarodowej epidemii rozpoczętej w 2022 roku.

Oba klady mogą powodować zakażenia u ludzi i wymagają podobnych zasad diagnostyki, profilaktyki oraz postępowania medycznego.

Mpox na świecie - aktualna sytuacja epidemiologiczna w 2026 roku

W 2022 roku rozprzestrzenianie się mpox w wielu krajach skłoniło WHO do ogłoszenia stanu zagrożenia zdrowia publicznego o znaczeniu międzynarodowym (PHEIC). W sierpniu 2024 roku WHO ponownie ogłosiła taki stan w związku ze wzrostem zachorowań w Afryce, szczególnie w Demokratycznej Republice Konga, oraz rozprzestrzenianiem się kladu I, w tym podkladu Ib.

We wrześniu 2025 roku WHO zakończyła obowiązywanie tego stanu zagrożenia. Nie oznacza to jednak wyeliminowania choroby.

Mpox pozostaje przedmiotem międzynarodowego nadzoru epidemiologicznego. Nadal zgłaszane są zachorowania, a ocena ryzyka zależy od kraju, lokalnej sytuacji epidemiologicznej oraz rodzaju kontaktów mogących prowadzić do zakażenia.

Osoby planujące podróże międzynarodowe powinny sprawdzać aktualne zalecenia zdrowotne dla kraju docelowego, szczególnie w przypadku wyjazdów do regionów, w których zgłaszane są aktywne ogniska zakażeń.

Jak można zarazić się mpox?

Do zakażenia wirusem mpox dochodzi przede wszystkim poprzez bliski kontakt z osobą zakażoną. Najważniejsze drogi transmisji obejmują:

• Bezpośredni kontakt skóra do skóry - szczególnie kontakt ze zmianami skórnymi, wysypką lub strupami osoby chorej.

• Kontakty intymne i seksualne - obejmujące kontakt skóry oraz błon śluzowych, również wtedy, gdy nie dochodzi do stosunku seksualnego.

• Bliski kontakt twarzą w twarz - związany z ekspozycją na zakaźne wydzieliny oddechowe.

• Kontakt ze skażonymi przedmiotami - np. pościelą, ręcznikami lub odzieżą używaną przez osobę zakażoną.

• Kontakt z zakażonymi zwierzętami - m.in. poprzez ugryzienia, zadrapania, kontakt z tkankami lub niewłaściwie przygotowanym mięsem dzikich zwierząt.

Możliwe jest również przeniesienie zakażenia z osoby ciężarnej na płód. W przeciwieństwie do grypy mpox nie rozprzestrzenia się typowo poprzez krótkotrwały, przypadkowy kontakt z inną osobą. Największe znaczenie ma bliski kontakt z zakażonym człowiekiem lub materiałem zakaźnym.

Czy mpox jest chorobą przenoszoną drogą płciową?

Mpox może przenosić się podczas kontaktów seksualnych, jednak nie jest wyłącznie chorobą przenoszoną drogą płciową. Wirus może zostać przekazany podczas bezpośredniego kontaktu skóry i błon śluzowych, także poza aktywnością seksualną.

Na mpox może zachorować każda osoba, niezależnie od płci, orientacji seksualnej czy wieku. Ryzyko zakażenia wynika przede wszystkim z rodzaju i intensywności ekspozycji na wirusa. W przypadku podejrzenia mpox lekarz może zalecić również diagnostykę innych zakażeń przenoszonych drogą płciową, takich jak HIV, kiła, rzeżączka czy chlamydioza, zależnie od objawów i indywidualnego ryzyka.

Mpox -  jakie są objawy ospy małpiej?

Pierwsze objawy mpox pojawiają się zwykle w ciągu kilku do kilkunastu dni od zakażenia. Okres inkubacji może wynosić od 1 do 21 dni. Do charakterystycznych objawów należą:

• wysypka, pęcherzyki lub krosty na skórze i błonach śluzowych,

• gorączka i dreszcze,

• powiększenie węzłów chłonnych,

• bóle głowy i mięśni,

• ból pleców,

• osłabienie i uczucie zmęczenia,

• ból gardła lub trudności w przełykaniu.

Wysypka nie zawsze obejmuje całe ciało. U części pacjentów zmiany mogą być nieliczne i występować wyłącznie w okolicach narządów płciowych, odbytu, jamy ustnej lub na twarzy. Zmiany skórne mogą przechodzić przez kolejne etapy: od plamek i grudek, przez pęcherzyki i krosty, aż do strupów. Niektórzy pacjenci odczuwają silny ból, zwłaszcza gdy zmiany występują w okolicy odbytu, narządów płciowych lub błon śluzowych. Warto pamiętać, że gorączka nie zawsze poprzedza wysypkę. U niektórych osób pierwszym zauważalnym objawem są właśnie zmiany skórne.

Jak długo trwa mpox i kiedy chory zakaża?

Choroba trwa najczęściej od 2 do 4 tygodni. Osoba zakażona może przenosić wirusa od początku wystąpienia objawów aż do całkowitego wygojenia zmian skórnych, odpadnięcia strupów i wytworzenia nowej warstwy skóry. W tym czasie należy unikać bliskich kontaktów z innymi osobami i stosować się do zaleceń medycznych.

Czy mpox jest niebezpieczna? Kto jest szczególnie narażony?

U wielu osób mpox ma przebieg samoograniczający się, jednak nie zawsze jest chorobą łagodną.

Możliwe powikłania obejmują:

• wtórne zakażenia bakteryjne skóry,

• odwodnienie,

• silne dolegliwości bólowe,

• zapalenie odbytnicy,

• powikłania dotyczące oczu i zaburzenia widzenia,

• rzadziej ciężkie powikłania neurologiczne lub uogólnione zakażenie.

Szczególnej uwagi wymagają osoby z istotnie osłabioną odpornością, w tym osoby z zaawansowanym lub niekontrolowanym zakażeniem HIV, kobiety w ciąży oraz małe dzieci. Ryzyko zgonu nie jest jednakowe dla wszystkich zakażeń. Zależy od kladu wirusa, stanu zdrowia pacjenta, wieku i dostępności odpowiedniej opieki medycznej.

Podstawą diagnostyki jest wywiad medyczny, ocena objawów oraz odpowiednie badania laboratoryjne.

Najważniejszą metodą potwierdzania zakażenia jest badanie PCR, najczęściej wykonywane z materiału pobranego ze zmian skórnych lub śluzówkowych. Lekarz bierze pod uwagę m.in.:

• charakter i lokalizację zmian,

• kontakt z osobą zakażoną,

• historię podróży,

• możliwe ekspozycje podczas kontaktów intymnych,

• współistniejące choroby i zaburzenia odporności.

Objawy mpox mogą przypominać inne choroby, w tym opryszczkę, ospę wietrzną lub niektóre zakażenia przenoszone drogą płciową. Dlatego sam wygląd wysypki nie wystarcza do potwierdzenia rozpoznania. W przypadku podejrzenia mpox należy najpierw skontaktować się telefonicznie z placówką medyczną, aby uzyskać wskazówki dotyczące bezpiecznej organizacji konsultacji i diagnostyki.

Jak wygląda leczenie mpox?

U większości pacjentów leczenie mpox polega przede wszystkim na łagodzeniu objawów i zapobieganiu powikłaniom.

Postępowanie może obejmować:

• leczenie przeciwbólowe,

• odpowiednie nawodnienie,

• pielęgnację zmian skórnych,

• leczenie wtórnych zakażeń bakteryjnych, jeżeli wystąpią,

• kontrolę stanu ogólnego i obserwację możliwych powikłań.

W ciężkich przypadkach konieczna może być hospitalizacja.

Czy istnieje lek przeciwwirusowy na mpox?

Jednym z badanych leków jest tekowirymat (tecovirimat), opracowany pierwotnie do leczenia ospy prawdziwej.

Wyniki badań klinicznych PALM007 i STOMP wykazały, że u badanych grup pacjentów tekowirymat nie skracał czasu do ustąpienia zmian skórnych w porównaniu z placebo.

Jego potencjalna rola w leczeniu ciężkich przypadków mpox, zwłaszcza u osób ze znacznym upośledzeniem odporności, wymaga dalszej oceny.

Nie jest to zatem lek rutynowo zalecany każdej osobie z mpox. Decyzje dotyczące specjalistycznego leczenia podejmuje lekarz, uwzględniając stan pacjenta i obowiązujące zasady dostępu do terapii.

Szczepienie przeciw mpox – czy można zapobiec zakażeniu?

Szczepienia są jednym z najważniejszych narzędzi profilaktyki mpox u osób narażonych na kontakt z wirusem.

W Unii Europejskiej stosowana jest m.in. szczepionka Imvanex (MVA-BN), zawierająca zmodyfikowany, niezdolny do namnażania się u człowieka wirus krowianki Ankara.

W Stanach Zjednoczonych szczepionka ta jest znana pod nazwą Jynneos, a w Kanadzie jako Imvamune.

Jak skuteczna jest szczepionka przeciw mpox?

Dane obserwacyjne wskazują, że szczepienie MVA-BN istotnie zmniejsza ryzyko zachorowania.

Według informacji WHO badania wykazały około 82% niższe ryzyko zachorowania u osób, które otrzymały dwie dawki MVA-BN, w porównaniu z osobami niezaszczepionymi. Skuteczność może różnić się w zależności od populacji i warunków badania.

Szczepienie nie zapewnia całkowitej ochrony. Dlatego również osoby zaszczepione powinny przestrzegać zasad profilaktyki.

Ważne: szczepionka przeciw ospie wietrznej nie jest szczepionką przeciw mpox i nie powinna być stosowana jako metoda zapobiegania tej chorobie.

Kto powinien rozważyć szczepienie przeciw mpox?

Szczepienie jest zalecane przede wszystkim osobom o zwiększonym ryzyku ekspozycji na wirusa.

W zależności od obowiązujących krajowych zaleceń mogą to być:

• osoby mające bliski kontakt z chorym na mpox,

• osoby z podwyższonym ryzykiem zakażenia związanym z kontaktami seksualnymi,

• wybrani pracownicy ochrony zdrowia i laboratoriów,

• osoby przebywające w regionach aktywnego rozprzestrzeniania się wirusa, jeżeli charakter ich pobytu wiąże się z wysokim ryzykiem ekspozycji.

Nie zaleca się powszechnych szczepień całej populacji. Kwalifikacja powinna uwzględniać indywidualne ryzyko, dostępność szczepionek oraz aktualne wytyczne.

Podstawowy schemat szczepienia MVA-BN u osób wcześniej nieszczepionych obejmuje zazwyczaj dwie dawki podawane w odstępie co najmniej 28 dni. Pełniejsza odpowiedź immunologiczna rozwija się w ciągu około dwóch tygodni po drugiej dawce. Kwestia dodatkowych dawek zależy od indywidualnej sytuacji i aktualnych zaleceń. Rutynowe dawki przypominające nie są obecnie zalecane dla większości osób.

Szczepienie po kontakcie z osobą zakażoną. Szczepienie może zostać zastosowane także po ekspozycji na wirusa (profilaktyka poekspozycyjna, PEP).

Najlepiej podać je w ciągu pierwszych 4 dni od kontaktu. Można je rozważyć do 14 dni od ekspozycji, jeżeli nie wystąpiły objawy choroby.

Osoba, która miała kontakt z chorym na mpox, powinna jak najszybciej skontaktować się z lekarzem lub właściwymi służbami sanitarnymi.

Mpox a podróże zagraniczne – jak zmniejszyć ryzyko zakażenia?

Ryzyko zakażenia podczas podróży zależy nie tylko od kraju docelowego, ale również od rodzaju aktywności i kontaktów podejmowanych w czasie pobytu.

Przed wyjazdem warto:

• Sprawdzić aktualną sytuację epidemiologiczną w kraju docelowym.

• Unikać bliskiego kontaktu z osobami, u których występuje niewyjaśniona wysypka lub zmiany skórne.

• Nie używać wspólnych ręczników, pościeli ani innych przedmiotów mogących mieć kontakt ze zmianami skórnymi osoby chorej.

• Unikać kontaktu z dzikimi zwierzętami, zwłaszcza chorymi lub martwymi, oraz spożywania niedostatecznie przygotowanego mięsa dzikich zwierząt.

• Rozważyć konsultację w poradni medycyny podróży, szczególnie przed wyjazdem do regionów występowania mpox.

Osoby planujące kontakty intymne podczas podróży powinny pamiętać, że prezerwatywa nie zapewnia pełnej ochrony przed mpox, ponieważ wirus może przenosić się również przez kontakt z zakażoną skórą poza obszarem osłoniętym prezerwatywą.

Mpox a zdrowie seksualne – dlaczego profilaktyka jest ważna?

Profilaktyka mpox stanowi również element świadomej ochrony zdrowia seksualnego.

Warto rozważyć konsultację lekarską, jeżeli:

• wystąpił bliski kontakt z osobą z rozpoznanym mpox,

• pojawiły się niewyjaśnione zmiany skórne w okolicach intymnych,

• planowane są kontakty seksualne wiążące się z większym ryzykiem ekspozycji,

• potrzebna jest indywidualna ocena ryzyka zakażeń przenoszonych drogą płciową.

W Mark-Med w Katowicach pacjenci mogą skorzystać z konsultacji dotyczących zdrowia seksualnego i profilaktyki zakażeń, w tym oceny ryzyka HIV/STI, badań profilaktycznych, szczepień oraz kwalifikacji medycznej do PrEP.

Warto pamiętać, że PrEP stosowana w profilaktyce HIV nie chroni przed mpox. Zapobieganie tym zakażeniom wymaga odrębnych działań.

Kiedy zgłosić się do lekarza?

Konsultacja jest wskazana w przypadku wystąpienia charakterystycznych zmian skórnych, zwłaszcza gdy towarzyszy im gorączka, powiększenie węzłów chłonnych lub niedawny kontakt z osobą zakażoną.

Pilnej oceny wymagają m.in. silny ból, trudności w oddawaniu moczu, odwodnienie, objawy dotyczące oczu lub znaczne pogorszenie stanu ogólnego.

Do czasu wyjaśnienia przyczyny objawów należy ograniczyć bliskie kontakty z innymi osobami.

Katowice, ul. Stara Kłodnicka 43

pn.-pt.: 8:00-18:00

Rejestracja: 667 937 572

Przychodnia Mark-Med 

w Katowicach

Godziny otwarcia

Szybkie linki

ul. Stara Kłodnicka 43

40-703 Katowice 

+48 32 781 87 04

+48 667 937 572

mark-med@mark-med.pl

Poniedziałek - piątek

8:00 - 18:00