Osłabienie

zaburzenia ruchowe, osłabienie i porażenie mięśni

Drgawki

Najczęściej występuje u dzieci

Wymioty

Nudności

i uporczywe wymioty

Dezorientacja

Zaburzenia świadomości i splątanie

Ból głowy

Intensywny, narasta z rozwojem choroby

Objawy japońskiego zapalenia mózgu:

Gorączka

Występuje nagle, jako jeden z pierwszych objawów

planowanych aktywności

wieku pacjenta

chorób przewlekłych

stylu podróżowania

długości pobytu

kraju wyjazdu

Na wizytę najlepiej umówić się kilka tygodni przed planowanym wyjazdem, aby lekarz mógł dobrać odpowiedni plan szczepień i profilaktyki.

Kiedy najlepiej umówić konsultację?

Konsultacja z lekarzem medycyny podróży pomaga dobrać zalecenia do:

CHOROBY WIRUSOWE

konsultacje dla osób prywatnych i firm

możliwość wystawienia żółtej książeczki

zalecenia dopasowane do kierunku podróży

indywidualny plan szczepień

Umów konsultację medycyny podróży w przychodni Mark-Med w Katowicach lub skorzystaj z teleporady przed wyjazdem.

Przygotuj się bezpiecznie do podróży

Japońskie zapalenie mózgu (Japanese encephalitis) to poważna choroba wirusowa przenoszona przez komary, występująca przede wszystkim w Azji oraz części regionu zachodniego Pacyfiku. Dla większości turystów ryzyko zakażenia jest niewielkie, jednak może znacząco wzrosnąć w zależności od kierunku i długości podróży, pory roku, rodzaju zakwaterowania oraz planowanych aktywności. 

Chociaż ciężka postać japońskiego zapalenia mózgu występuje rzadko, może prowadzić do trwałych powikłań neurologicznych, a nawet śmierci. Dlatego przed wyjazdem do Azji warto skonsultować plan podróży z lekarzem medycyny podróży i ustalić, czy wskazane jest szczepienie.

CZYM JEST JAPOŃSKIE ZAPALENIE MÓZGU?

Japońskie zapalenie mózgu jest chorobą wywoływaną przez wirusa japońskiego zapalenia mózgu należącego do rodzaju Flavivirus. Do tej samej grupy należą m.in. wirusy dengi i gorączki Zachodniego Nilu.

Wirus przenoszony jest na człowieka przede wszystkim przez ukąszenia zakażonych komarów z rodzaju Culex. W środowisku utrzymuje się w cyklu pomiędzy komarami a zwierzętami, przede wszystkim świniami oraz ptakami wodnymi i brodzącymi.

Człowiek jest tzw. gospodarzem przypadkowym lub końcowym. Oznacza to, że zakażona osoba zazwyczaj nie ma wystarczająco wysokiego poziomu wirusa we krwi, aby zakazić komara i uczestniczyć w dalszym szerzeniu zakażenia.

Japońskie zapalenie mózgu nie przenosi się bezpośrednio z człowieka na człowieka w typowych kontaktach międzyludzkich.

GDZIE WYSTĘPUJE JAPOŃSKIE ZAPALENIE MÓZGU?

Japońskie zapalenie mózgu występuje na znacznych obszarach Azji oraz zachodniego Pacyfiku. W ostatnich latach obszar transmisji wirusa rozszerzył się również w Australii. Ryzyko zakażenia jest szczególnie związane z terenami wiejskimi i rolniczymi, zwłaszcza obszarami uprawy ryżu oraz miejscami wykorzystującymi nawadnianie i okresowe zalewanie pól. Takie warunki sprzyjają namnażaniu komarów przenoszących wirusa. W niektórych częściach Azji podobne środowisko może jednak znajdować się również w pobliżu miast.

Do krajów i regionów, w których występuje lub może występować transmisja wirusa, należą m.in.:

• Bangladesz,

• Bhutan,

• Brunei,

• Kambodża,

• Chiny,

• Indie,

• Indonezja, w tym Bali,

• Japonia,

• Laos,

• Malezja,

• Mjanma,

• Nepal,

• Korea Północna i Południowa,

• Papua-Nowa Gwinea,

• Filipiny,

• Sri Lanka,

• Tajwan,

• Tajlandia,

• Timor Wschodni,

• Wietnam,

• wybrane obszary Australii i rosyjskiego Kraju Nadmorskiego.

W części krajów transmisja występuje przez cały rok, natomiast w regionach o klimacie umiarkowanym ma charakter sezonowy. Ryzyko może zwiększać się m.in. w okresie letnim, podczas pory monsunowej oraz w związku z intensywnym nawadnianiem terenów rolniczych.

Przykładowo w Japonii okres największego ryzyka przypada przede wszystkim na czerwiec–październik, w Korei Południowej na maj–listopad, a w północnej części Tajlandii oraz Wietnamu głównie na maj–październik. W Indonezji, na Filipinach, w Kambodży, Laosie czy Malezji transmisja może występować przez cały rok.

JAK DUŻE JEST RYZYKO DLA TURYSTÓW?

Dla większości osób podróżujących z krajów, w których japońskie zapalenie mózgu nie występuje endemicznie, ryzyko zachorowania jest bardzo małe. CDC szacuje ogólną częstość zachorowań wśród podróżnych do Azji na mniej niż 1 przypadek na milion podróżnych. Nie oznacza to jednak, że każdy turysta ma takie samo ryzyko.

Znaczenie mają przede wszystkim kierunek podróży, długość pobytu, pora roku, charakter wyjazdu, planowane aktywności oraz warunki zakwaterowania. Ryzyko może być większe u osób:

• podróżujących przez miesiąc lub dłużej po obszarach występowania wirusa,

• często podróżujących do krajów endemicznych,

• przebywających na terenach wiejskich i rolniczych,

• podróżujących w okresie zwiększonej transmisji wirusa,

• spędzających dużo czasu na świeżym powietrzu,

• uprawiających trekking, turystykę rowerową lub camping,

• przebywających na zewnątrz wieczorem i w nocy,

• nocujących w miejscach bez klimatyzacji, moskitier lub zabezpieczeń okien i drzwi przed owadami.

Nawet podczas krótkiego wyjazdu ryzyko może więc być istotne, jeśli charakter podróży wiąże się z intensywną ekspozycją na komary.

JAKIE SĄ OBJAWY JAPOŃSKIEGO ZAPALENIA MÓZGU?

Większość zakażeń wirusem japońskiego zapalenia mózgu przebiega bezobjawowo. Mniej niż 1% zakażonych rozwija chorobę neurologiczną. Okres inkubacji wynosi zazwyczaj 5–15 dni. Pierwszymi objawami mogą być:

• gorączka,

• silny ból głowy,

• nudności i wymioty,

• osłabienie.

W przypadku zajęcia ośrodkowego układu nerwowego mogą następnie pojawić się:

• zaburzenia świadomości i dezorientacja,

• drgawki,

• zaburzenia ruchowe,

• osłabienie mięśni,

• niedowłady lub porażenia,

• zaburzenia neurologiczne,

• śpiączka.

Charakterystycznym elementem ciężkiego przebiegu choroby mogą być również zaburzenia ruchowe przypominające objawy choroby Parkinsona, m.in. drżenia, sztywność mięśni czy ograniczenie mimiki twarzy.

CZY JAPOŃSKIE ZAPALENIE MÓZGU JEST NIEBEZPIECZNE?

Tak. Mimo że ciężka postać choroby rozwija się u niewielkiego odsetka zakażonych, jej konsekwencje mogą być bardzo poważne. Wśród pacjentów, u których rozwinęło się zapalenie mózgu, śmiertelność wynosi około 20–30%. U około 30–50% osób, które przeżyją ciężką postać choroby, pozostają poważne następstwa neurologiczne, poznawcze lub psychiatryczne. Mogą obejmować m.in. zaburzenia ruchowe, niedowłady, napady padaczkowe, problemy z pamięcią i koncentracją oraz inne trwałe zaburzenia neurologiczne.

JAK DIAGNOZUJE SIĘ JAPOŃSKIE ZAPALENIE MÓZGU? 

Japońskie zapalenie mózgu należy brać pod uwagę przede wszystkim u osoby z objawami zapalenia mózgu, zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych lub innymi objawami neurologicznymi, która niedawno przebywała na obszarze występowania wirusa w Azji lub zachodnim Pacyfiku. Podstawą diagnostyki laboratoryjnej jest wykrywanie swoistych przeciwciał IgM przeciwko wirusowi JE w surowicy krwi lub płynie mózgowo-rdzeniowym. Interpretacja wyników może wymagać uwzględnienia wcześniejszych szczepień oraz możliwości reakcji krzyżowych z innymi flawiwirusami.

Jeżeli po powrocie z podróży pojawi się gorączka, silny ból głowy, zaburzenia świadomości, drgawki lub inne objawy neurologiczne, należy pilnie skontaktować się z lekarzem i poinformować go o odbytej podróży.

JAK WYGLĄDA LECZENIE JAPOŃSKIEGO ZAPALENIA MÓZGU?

Obecnie nie ma swoistego leczenia przeciwwirusowego japońskiego zapalenia mózgu. Leczenie ma charakter objawowy i podtrzymujący oraz koncentruje się na łagodzeniu objawów i leczeniu powikłań. Pacjenci z ciężką postacią choroby wymagają hospitalizacji, a niekiedy intensywnej opieki medycznej. Z tego względu szczególne znaczenie ma profilaktyka – ochrona przed ukąszeniami komarów oraz, u odpowiednio zakwalifikowanych podróżnych, szczepienie.

JAK ZAPOBIEGAĆ JAPOŃSKIEMU ZAPALENIU MÓZGU?

Podstawą profilaktyki podczas pobytu w rejonach występowania wirusa jest ograniczenie kontaktu z komarami.

Podróżnym zaleca się:

• stosowanie skutecznych repelentów,

• noszenie odzieży osłaniającej ręce i nogi,

• korzystanie z moskitier,

• wybieranie noclegów z klimatyzacją lub zabezpieczonymi oknami i drzwiami,

• ograniczenie ekspozycji na komary, szczególnie podczas pobytu na terenach wiejskich i rolniczych,

• rozważenie szczepienia przeciwko japońskiemu zapaleniu mózgu przed podróżą.

Samo szczepienie nie zastępuje ochrony przed ukąszeniami komarów. Repelenty i pozostałe metody ochrony zmniejszają również ryzyko innych chorób przenoszonych przez owady.

JAPOŃSKIE ZAPALENIE MÓZGU - KTO POWINIEN ROZWAŻYĆ SZCZEPIENIE?

Szczepienie przeciwko japońskiemu zapaleniu mózgu nie jest automatycznie potrzebne każdej osobie wyjeżdżającej do Azji. Decyzję należy podjąć na podstawie indywidualnej oceny ryzyka związanego z konkretną podróżą.

Według CDC szczepienie zalecane jest przede wszystkim osobom:

• przeprowadzającym się na obszar występowania japońskiego zapalenia mózgu,

• podróżującym przez dłuższy czas – zazwyczaj miesiąc lub dłużej – po obszarach występowania wirusa,

• często podróżującym do regionów występowania JE.

Szczepienie warto również rozważyć podczas podróży krótszej niż miesiąc, jeśli plan wyjazdu zwiększa ryzyko zakażenia np. obejmuje pobyt na terenach wiejskich, liczne aktywności na świeżym powietrzu, camping, trekking lub noclegi w miejscach słabo zabezpieczonych przed komarami. Szczepienie można również rozważyć u osób, które nie mają jeszcze dokładnie określonego planu podróży, miejsc pobytu lub rodzaju aktywności.

SZCZEPIENIE PRZECIWKO JAPOŃSKIEMU ZAPALENIU MÓZGU - SCHEMAT

Jedną ze szczepionek stosowanych w profilaktyce japońskiego zapalenia mózgu jest IXIARO - inaktywowana szczepionka wytwarzana w hodowli komórek Vero. Schemat szczepienia zależy od wieku:

Dzieci od 2 miesięcy do 17 lat: 2 dawki podawane w dniach 0 i 28.

Dorośli w wieku 18–65 lat: 2 dawki podawane w dniach 0 i 7–28.

Osoby powyżej 65. roku życia: 2 dawki podawane w dniach 0 i 28.

Pełny cykl podstawowy powinien zostać zakończony co najmniej 7 dni przed planowaną podróżą.

Jeżeli po zakończeniu podstawowego cyklu szczepienia nadal istnieje ryzyko ekspozycji na wirusa – np. z powodu kolejnych podróży do regionów endemicznych – dawkę przypominającą podaje się co najmniej rok po ukończeniu podstawowego cyklu szczepienia.

KIEDY ZGŁOSIĆ SIĘ DO PORADNI MEDYCYNY PODRÓŻY?

Najlepiej zgłosić się na konsultację odpowiednio wcześnie przed wyjazdem. Pozwala to nie tylko zaplanować szczepienie przeciwko japońskiemu zapaleniu mózgu, ale również przeanalizować wszystkie zagrożenia zdrowotne związane z konkretnym kierunkiem podróży.

Wskazania do szczepienia przeciwko japońskiemu zapaleniu mózgu zależą nie tylko od kraju docelowego. Lekarz bierze pod uwagę również region pobytu, termin i długość wyjazdu, charakter podróży, planowane aktywności, rodzaj zakwaterowania oraz możliwość ekspozycji na komary.

Szczepienie przeciwko japońskiemu zapaleniu mózgu oraz konsultacje z zakresu medycyny podróży dostępne są w Przychodni Mark-Med w Katowicach. Przed podróżą warto skonsultować cały plan wyjazdu - japońskie zapalenie mózgu może być tylko jednym z zagrożeń, przed którymi warto się zabezpieczyć.

Katowice, ul. Stara Kłodnicka 43

pn.-pt.: 8:00-18:00

Rejestracja: 667 937 572

Przychodnia Mark-Med 

w Katowicach

Godziny otwarcia

Szybkie linki

ul. Stara Kłodnicka 43

40-703 Katowice 

+48 32 781 87 04

+48 667 937 572

mark-med@mark-med.pl

Poniedziałek - piątek

8:00 - 18:00