Wirus RSV - objawy, leczenie.

Wzrost zakażeń wirusem RSV odnotowuje się każdego roku w okresie jesienno-zimowym. W okresie epidemicznym RSV rozpoznawany jest u blisko 90% najmłodszych pacjentów u których występuje ostre zapalenie dolnych dróg oddechowych. Choroba wywoływana przez RSV jest szczególnie niebezpieczna dla dzieci poniżej 2 roku życia.

WIRUS RSV - CO TO JEST I JAK DOCHODZI DO ZAKAŻENIA?

Wirus RSV, z ang. Respiratory Syncytial Virus, należy do grupy wirusów RNA, które w materiale genetycznym zawierają kwas rybonukleinowy. RSV rozprzestrzenia się drogą kropelkową podczas bliskiego kontaktu z osobą zakażoną, podczas kichania, kaszlu lub po kontakcie z przedmiotami zanieczyszczonymi wydzieliną z dróg oddechowych. Wirus namnaża się w komórkach nabłonka oddechowego nosogardła, a następnie migruje do dolnych dróg oddechowych. Okres inkubacji wirusa wynosi ok. 5 dni, a okres wydalania wirusa przez pacjenta trwa około 8 dni, u niemowląt i osób z obniżoną odpornością czas ten może być wydłużony nawet do 4 tygodni. Zakażenie wirusem RSV jest powszechne. U około 95% dwulatków stwierdza się przeciwciała świadczące o kontakcie z wirusem. Przebycie zakażenia jednak nie chroni przed reinfekcją, która jest zjawiskiem częstym w każdym wieku.

Globalny roczny wskaźnik hospitalizacji z powodu RSV wśród dzieci w wieku poniżej 5 lat wynosił 4,4 na 1000. Wskaźniki hospitalizacji RSV były najwyższe wśród dzieci w wieku poniżej 6 miesięcy (20,0 na 1000) i wcześniaków <1. roku (63,9 na 1000).

Wirus RSV zachorowania w Polsce. Z najnowszego raportu opublikowanego przez Zakład Epidemiologii Chorób Zakaźnych i Nadzoru NIZP PZH - PIB wynika, że w 2025 roku zgłoszono aż 95 670 przypadków zakażeń RSV. Dla porównania w 2024 roku było 41 648 takich przypadków. 2026 rok może być rekordowy pod względem zachorowań, ponieważ zaledwie do 15 stycznia na RSV w Polsce zachorowało już 1561 osób.

WIRUS RSV - JAKIE SA OBJAWY ZAKAŻENIA?

To w jaki sposób będzie przebiegać zakażenie wirusem RSV zależy głównie od tego w jakim wieku jest pacjent, w jakiej kondycji jest jego układ odpornościowy oraz od tego czy mamy do czynienia z infekcją pierwotną czy wtórną.

Pierwotne zakażenie jedynie u 1% pacjentów przebiega bezobjawowo. W pozostałych przypadkach występują:

katar i uczucie zatkanego nosa;
stan podgorączkowy;
ból gardła;
suchy kaszel;
umiarkowane bóle głowy.

W cięższych przypadkach infekcja może rozprzestrzenić się na dolne drogi oddechowe powodując zapalenie oskrzelików lub zapalenie płuc. Objawem świadczącym o cięższym przebiegu choroby i konieczności konsultacji z lekarzem jest pojawienie się świszczącego oddechu, napadowego kaszlu i duszności, nasilających się w pozycji leżącej. Stan większości chorych poprawia się w ciągu 2-5 dni po wystąpieniu pierwszych trudności w oddychaniu, ale świszczący oddech może trwać tydzień lub dłużej.

Do najczęściej występujących powikłań po infekcji wirusem RSV jest zapalenie ucha środkowego, ostre zapalenie krtani, zapalenie oskrzeli, a w sporadycznych przypadkach może wystąpić zapalenie mięśnia sercowego.

WIRUS RSV - GRUPY RYZYKA CIĘŻKIEGO PRZEBIEGU CHOROBY.

Do grupy szczególnego ryzyka ciężkiego przebiegu choroby wywołanej wirusem RSV należą:

noworodki z małą masą urodzeniową;
niemowlęta karmione mlekiem modyfikowanym;
dzieci z dysplazją oskrzelowo-płucną;
dzieci z wrodzonymi wadami serca i niedoborami układu odpornościowego;
osoby z chorobami sercowo-płucnymi;
z obniżoną odpornością, np. po operacjach, przeszczepach czy leczeniu onkologicznym;

Przebieg zakażenia w tych przypadkach jest z reguły ciężki i wymaga leczenia pod czujnym okiem lekarza, a często również w warunkach szpitalnych. Zakażenie RSV jest najczęstszą przyczyną pobytu w szpitalu z powodu zakażeń układu oddechowego u dzieci.

Pierwszorazowa infekcja u najmłodszych dzieci od 6 tygodnia do 2. roku życia obejmuje dolne drogi oddechowe i objawia się pod postacią zapalenia oskrzelików i zapalenia płuc, rzadziej jako zapalenie tchawicy i oskrzeli. Charakterystycznym objawem zakażenia u wcześniaków są bezdechy trwające dłużej niż 15 sekund.

WIRUS RSV - KIEDY UDAĆ SIĘ DO SZPITALA?

Jeżeli u osoby przechodzącej zakażenie wirusem RSV nasilają się poniższe objawy należy jak najszybciej skonsultować się z lekarzem. Do alarmujących objawów należą:

krótki, płytki i szybki oddech;
kaszel uniemożliwiający oddychanie;
wysoka gorączka;
niebieski kolor skóry, ust lub paznokci - świadczący o głębokim niedotlenieniu;
u najmłodszych dzieci odmowa karmienia piersią lub butelką;
oznaki odwodnienia: brak łez podczas płaczu, niewielka ilość moczu lub jego brak w pieluszce przez 6 godzin oraz chłodna, sucha skóra.

ZAKAŻENIE WIRUSEM RSV - JAK WYGLĄDA ROZPOZNANIE I LECZENIE?

W celu zdiagnozowania infekcji RSV lekarz przeprowadza wywiad oraz badanie fizykalne. Może też zlecić wykonanie badań laboratoryjnych, np. badania krwi i moczu oraz RTG klatki piersiowej, chociaż zwykle nie ma takiej potrzeby.

Potwierdzenie laboratoryjne zakażenia wirusem RSV może opierać się na:

pozytywnym wyniku izolacji wirusa (Izolacja wirusa stanowi pewne potwierdzenie rozpoznania klinicznego, jednak ze względu na długi czas oczekiwania na wynik, metoda ta jest rzadko stosowana w rutynowej diagnostyce);
wykryciu antygenów lub kwasu nukleinowego wirusa (najczęściej stosowanymi metodami jest wykrywanie antygenów wirusa za pomocą immunofluorescencji bądź techniki immunoenzymatycznej (EIA) lub oznaczanie RNA wirusa metodą PCR w komórkach nabłonkowych górnych dróg oddechowych. Właściwym materiałem do tych oznaczeń są popłuczyny z nosogardzieli albo wydzielina z tchawicy);
badaniach serologicznych (prowadzenie oznaczeń serologicznych jest bardziej celowe dla potrzeb badań epidemiologicznych, niż do uzyskiwania potwierdzenia dopiero po zbadaniu 2 próbek surowicy, pobranych w fazie ostrej i po około 2 tygodniach (wzrost miana przeciwciał)).Zakażenie RSV u małych dzieci i osób z immunosupresją może nie powodować wzrostu miana IgG.

W większości zakażeń RSV leczenie ogranicza się do przyjmowania właściwej ilości płynów, aby uniknąć odwodnienia oraz kontroli temperatury. W ciężkich przypadkach zapalenia dolnych dróg oddechowych konieczne mogą być tlenoterapia pod kontrolą gazometrii lub oddychanie wspomagane. Skuteczność stosowania terapii przeciwwirusowej (rybawiryna), jak również kortykosteroidów, nie została jednoznacznie potwierdzona. Założono, że ich przyjmowanie powinno być ograniczone do uzasadnionych przypadków, podobnie jak wdrażanie antybiotyków (w przebiegu zakażenia RSV rzadko występują nadkażenia bakteryjne). Lekarz może przepisać lek do zażywania w formie inhalacji.

SZCZEPIENIE PRZECIW RSV

Jakie rodzaje szczepionek przeciw RSV są dostępne?

Szczepionki przeciw RSV należą do grupy szczepionek inaktywowanych (zabitych). Są to szczepionki podjednostkowe, rekombinowane. Zawierają glikoproteinę F syncytialnego wirusa oddechowego stabilizowaną w konformacji przedfuzyjnej. Białko to jest głównym celem przeciwciał generowanych do zwalczania infekcji. Na rynku aptecznym dostępne są 2 szczepionki przeciw RSV:

Szczepionka Abrysvo to szczepionka przeciw RSV, w której skład wchodzą 2 rekombinowane białka F (w konformacji przedfuzyjnej) wirusa podgrupy A i B. Białka te są niezbędne do zakażenia organizmu przez RSV, a także są głównym celem przeciwciał wytwarzanych po szczepieniu. Szczepionka nie zawiera adiuwantu.

Szczepionka Arexvy zawiera przygotowaną metodą rekombinacji DNA, glikoproteinę F syncytialnego wirusa oddechowego stabilizowaną w konformacji przedfuzyjnej. Białko to jest głównym celem przeciwciał generowanych do zwalczania infekcji. Szczepionka zawiera również adiuwant, substancję wzmacniającą odpowiedź odpornościową po szczepieniu. Zastosowano adiuwant AS01E, który zawiera ekstrakt roślinny Quillaja saponaria oraz monofosforylolipid A (MPL) uzyskiwany z Salmonella minnesota. Kiedy osoba dorosła otrzymuje szczepionkę, jej układ odpornościowy wytwarza specyficzne przeciwciała i limfocyty T, które pomagają zapobiegać zakażeniu RSV.

Jak podawać szczepionkę przeciw RSV i dla kogo?

Szczepionkę przeciw RSV podaje się w schemacie 1. dawkowym, domięśniowo.

Szczepionka przeciw RSV o nazwie Abrysvo może być podawana:

kobietom w ciąży w celu biernej ochrony niemowląt przed chorobami dolnych dróg oddechowych wywołanymi przez syncytialny wirus oddechowy RSV. Zgodnie z ulotką szczepionka może być podawana w 24.–36. tygodniu ciąży, zgodnie z zaleceniami towarzystw naukowych optymalnie w 32-36 tygodniu ciąży. Zaszczepienie kobiety w ostatnim trymestrze ciąży zapewnia przezłożyskowy transport przeciwciał neutralizujących do organizmu dziecka, dzięki czemu w pierwszych 6 miesiącach życia jest ono chronione przed RSV.
czynnego uodparniania osób w wieku 18 lat i starszych przeciw chorobom dolnych dróg oddechowych wywołanych przez syncytialny wirus oddechowy RSV.
osobom w wieku 65+ lat szczepionka jest w ramach refundacji BEZPŁATNA (refundacja 100%, szczepionka bezpłatna, potrzebna recepta z kodem „S”).
Osobom w wieku 60-64 lat szczepionka jest w dostępna w ramach refundacji aptecznej z odpłatnością 50%. Potrzebna jest recepta z kodem „S”. W pozostałych grupach wieku szczepionka jest odpłatna.

Szczepionka przeciw RSV o nazwie Arexvy może być podawana:

osobom w wieku 60+,
osobom w wieku od 50 do 59 lat ze zwiększonym ryzykiem zachorowania na chorobę wywoływaną przez RSV,
od 01.10.2025 r. osobom w wieku 65+ lat szczepionka jest w ramach refundacji BEZPŁATNA (refundacja 100%, szczepionka bezpłatna, potrzebna recepta z kodem „S”).
Osobom w wieku 60-64 lat szczepionka jest w dostępna w ramach refundacji aptecznej z odpłatnością 50%. Potrzebna jest recepta z kodem „S”. W pozostałych grupach wieku szczepionka jest odpłatna.

Kiedy podać szczepionkę przeciw RSV?

Szczepienie przeciw RSV osobie dorosłej można wykonać w dowolnym czasie, najlepiej przed rozpoczęciem sezonu zachorowań, który w Polsce utrzymuje się w okresie od października lub listopada do kwietnia lub maja (można podać jedną z dwóch dostępnych szczepionek).

Szczepienie przeciw RSV kobiety w ciąży można zrealizować tylko szczepionką Abrysvo. Zaleca się aby ciężarną zaszczepić optymalnie 1-2 miesiące przed rozpoczęciem sezonu do 2-3 mies. przed przewidywanym zakończeniem sezonu. Szczepienie można zrealizować od 24 t.c. do 36 t.c. Eksperci towarzystw naukowych zawężają ten czas do okresu od 32. do 36. t.c., wskazując, że uzyskuje się wtedy najwięcej korzyści ze szczepienia.

ZAPRASZAMY NA WIZYTĘ W NASZEJ PRZYCHODNI W KATOWICACH

Przychodnia Mark-Med / ul. Stara Kłodnicka 43, Katowice / REJESTRACJA: 667 937 572

Odwiedź nas na Facebook'u