O menigokokach słyszał już chyba każdy, czy to z reklam telewizyjnych czy też z informacji prasowych. Na hasło "menigokoki" w naszych głowach kreuje się obraz chorego, cierpiącego dziecka. Niestety świadomość o drodze prowadzącej do zakażenia jak i objawach choroby menigokokowej jest bardzo niska w naszym społeczeństwie. Meldunki epidemiologiczne wskazują na znaczny wzrost zachorowań na inwazyjną chorobę meningokokową oraz informuje o pojawieniu się szczepów meningokoków o zwiększonej zjadliwości. W dzisiejszym artykule odpowiemy między innymi na pytania czym są menigokoki, kto jest podatny na zakażenie i zachorowanie, jakie są objawy choroby menigokokowej oraz czy da się zminimalizować ryzyko wystąpienia zakażenia.

 

 

CZYM WŁAŚCIWIE SĄ MENIGOKOKI I JAK DOCHODZI DO ZAKAŻENIA?

 

Meningokoki - Neisseria meningitidis - to chorobotwórcze bakterie inaczej określane jako dwoinki zapalenia opon mózgowo - rdzeniowych. Charakterystyczną cechą tych bakterii jest posiadanie zewnętrznej otoczki, zbudowanej z różnych rodzajów cukrów. Ta różnorodność pozwala na wyodrębnienie 13 grup serologicznych bakterii, wśród których serotypy A, B, C, Y i W135 powodują większość przypadków zachorowań.

 

Rozmieszczenie serotypów jest różne na świecie i informacja ta jest istotna w przypadku stosowania szczepień profilaktycznych przed podróżą w rejony epidemiczne. W Polsce dominują serotyp B oraz wzrasta udział serotypu C, natomiast serotyp A jest odpowiedzialny za wywoływanie dużych epidemii w rejonie Afryki Subsaharyjskiej.

 

Szczepy typu B meningokoków większości przypadków powodują zachorowania sporadyczne i charakteryzują się mniejszą zjadliwością, natomiast epidemie są wywołane przede wszystkim przez szczepy C, które posiadają wysoki potencjał zjadliwości prowadzący do posocznicy. Zakażenia meningokokowe charakteryzują się sezonowością występowania i w Polsce najwięcej zachorowań obserwuje się w pierwszych miesiącach roku.

 

Wyłącznym i naturalnym rezerwuarem menigokoków jest człowiek. Bakterie kolonizują jamę nosowo-gardłową powodując bezobjawowe nosicielstwo. Ocenia się, że ok. 2-20% populacji jest nosicielami menigokoków. W społecznościach zamkniętych takich jak przedszkola, domy dziecka, akademiki, koszary wojskowe, nocne kluby itp. szacuje się, że nosicielstwo może wynosić nawet do 70%. Zakażenia meningokokowe najczęściej dotyczą dzieci do 5 roku życia, a największą liczbę zakażeń odnotowuje się w grupie dzieci do 1 roku życia. Drugą grupą, w której obserwuje się zwiększoną liczbę zakażeń, są młodzież i młodzi dorośli.

 

Meningokoki rozprzestrzeniają się drogą kropelkową poprzez bliski kontakt z wydzieliną z dróg oddechowych chorego, np. podczas kaszlu, kichania, przez kontakt bezpośredni np. przez pocałunek lub kontakt pośredni z osobą chorą np. picie z jednej butelki, korzystanie ze wspólnych sztućców czy naczyń.

 

W przypadku zachorowania kluczowe jest natychmiastowe rozpoczęcie leczenia, jednak pierwsze objawy choroby są zwykle mało charakterystyczne, podobne do objawów np. przeziębienia, co może opóźnić postawienie prawidłowej diagnozy.

 

 

 

JAKIE SĄ OBJAWY CHOROBY MENIGOKOKOWEJ?

 

Infekcje menigokokowe możemy podzielić na dwa rodzaje:

  • lekką - nieinwazyjną
  • ciężką - inwazyjną.

 

Bardzo rzadko infekcja meningokokowa ma charakter nieinwazyjny i przybiera z pozoru niegroźną postać. Meningokoki najczęściej nie atakują w ogóle, a jeśli już to robią – to z tak ogromną siłą. Pokonują barierę błon śluzowych i dostają się do krwi - mamy wtedy do czynienia z inwazyjną chorobą meningokokową, której okres wylęgania wynosi średnio 3-4 dni. Inwazyjna choroba menigokokowa może przebiegać pod postacią:

 

  • postępującego bardzo szybko zapalenia opon mózgowych otaczających mózgowie i rdzeń kręgowy. W ciągu jednego dnia od początku choroby może rozwinąć się ciężki stan, prowadzący do śpiączki i śmierci;
  • sepsy (posocznica), która występuje wówczas, gdy meningokoki przedostaną się do krwioobiegu i szybko rozprzestrzeniają w całym organizmie, co prowadzi do zakażenia ogólnego, którego następstwem jest osłabienie serca i krwiobiegu oraz rozległe krwawienia pod skórą i do narządów wewnętrznych.

 

Meningokoki mogą także wywoływać:

  • zapalenie gardła;
  • zapalenie płuc;
  • zapalenie ucha środkowego;
  • zapalenie osierdzia, wsierdzia;
  • zapalenie stawów i innych narządów.

 

Jakie objawy powinny wzbudzić niepokój?

  • gorączka;
  • ból głowy;
  • sztywność karku;
  • bóle mięśni;
  • drgawki;
  • nudności i wymioty;
  • światłowstręt;
  • dezorientacja.

 

Bakterie meningokokowe mogą również powodować objawy lekkie takie jak zmęczenie, zimne dłonie i stopy, dreszcze, przyspieszony oddech oraz wysypka krwotoczna, która najpierw pojawia się na kończynach dolnych. Choroba meningokokowa jest bardzo poważna i może zakończyć się śmiercią. Rozpoznanie choroby powinno być postawione jak najszybciej, bowiem znacznie poprawia to rokowanie. Podstawą rozpoznania jest wyhodowanie meningokoków z krwi, płynu mózgowo-rdzeniowego lub z wymazu z nosogardła. Śmierć może nastąpić już w ciągu 24 godzin! 

 

Przy braku wczesnego rozpoznania, wczesnej antybiotykoterapii oraz intensywnej opieki medycznej śmiertelność dochodzi do 70%. Do trwałych powikłań choroby zalicza się: upośledzenie słuchu, zaburzenia neurologiczne (padaczka, zaburzenia pamięci), uszkodzenia kości i stawów, utrata palców w wyniku zmian martwiczych czy uszkodzenie nerek.

 

                                                   

 

 

 

ZAKAŻENIA MENIGOKOKOWE W PODRÓŻY.

 

Każdy z nas może zachorować na chorobę menigokokową, ponieważ choroba ta występuje absolutnie na całym świecie. W strefach umiarkowanych zwykle występują one w miesiącach zimowych. Największy wskaźnik zachorowalności występuje w  Afryce Subsaharyjskiej wyróżnia się tam tzw. „pas meningokokowy”. Jest to strefa krajów rozciągająca się przez cały kontynent: od Senegalu do Etiopii, gdzie występuje najwyższe ryzyko zakażenia Neisseria meningitidis.  W rejonie tym odnotowuje się duże ogniska zachorowań w porze suchej czyli od listopada do czerwca. Najczęściej chorobę wywołują meningokoki grupy A, zdarzają się także zakażenia bakteriami z grupy C oraz innymi.

 

Osoby podróżujące do krajów uprzemysłowionych narażone są na umiarkowane ryzyko choroby meningokokowej wywołanej przez serotypy: A, B lub C. U podróżujących, udających się do subsaharyjskiego pasa meningokokowego ryzyko zachorowania wzrasta, zwłaszcza w porze suchej. Mogą bowiem wystąpić tam większe epidemie, wywołane przez serotypy: A i W-135. Z kolei pielgrzymi udający się do Mekki powinni zabezpieczyć się przed czterema serotypami meningokoków - Arabia Saudyjska wymaga, aby odwiedzający Mekkę mieli aktualne szczepienia przeciw serotypom meningokokoów: A, C, Y i W-135.

 

 

Zgodnie z PSO 2018 szczepienie przeciw zakażeniom menigokokowym obowiązkowe są przed podróżą do

Arabii Saudyjskiej, Gambii oraz Libii. 

 

 

 

SZCZEPIENIE PRZECIW CHOROBIE MENIGOKOKOWEJ.

 

Najbardziej zalecanym sposobem ochrony przed meningokokami są szczepienia ochronne.

Ze względu na różnorodność serotypów bakterii dostępne są szczepionki monowalentne czyli zawierające jeden typ oraz poliwalentne zawierające kilka typów.

 

Dostępne szczepionka przeciwko serotypom A i C jest szczepionką polisacharydową nieskoniugowaną i zalecana jest od 2 roku życia w okresach epidemii oraz w przypadku podróży do rejonów o wysokim ryzyku zachorowania na chorobę meningokokową, głównie serotypem A. Szczepionka ta charakteryzuje się dobrą, ale krótkotrwałą (ok. 5 lat) ochroną immunologiczną.

Szczepionki przeciwko serotypowi C są szczepionkami skoniugowanymi i mogą być już stosowane u dzieci powyżej 2 miesiąca życia. Szczepionki te dają długotrwałą odporność. Liczba dawek szczepionki zależy od wieku rozpoczęcia szczepienia i tak: u dzieci powyżej 1 r.ż, u młodzieży i dorosłych wystarczy jedna dawka, natomiast u dzieci poniżej 1 r.ż wskazane jest podanie 2 dawek szczepionki w odstępie 2 miesięcy oraz dawki przypominającej w 2 roku życia.

 

Szczepionki są szczególnie wskazane dla osób z grup ryzyka:

- dzieci w wieku od 2 miesiąca życia do 6 lat

- młodzieży w wieku od 11 lat do 24 lat

- osób narażonych na zachorowanie w wyniku bezpośredniego, stałego kontaktu (np. żłobek, przedszkole, żołnierze, studenci, osoby podróżujące w regiony endemiczne i epidemiczne).

 

Niestety, nie ma uniwersalnej szczepionki przeciwko szczepom typu B, a wynika to z podobieństwa cukrów otoczki do ludzkich cząsteczek i przez to nie dochodzi do wytworzenia odpowiedzi immunologicznej w naszym organizmie.

 

 

 

JAK ZMINIMALIZOWAĆ RYZYKO ZAKAŻENIA CHOROBĄ MENIGOKOKOWĄ?

 

  • Często myj ręce;

  • Jeśli nie masz dostępu do mydła i wody umyj ręce środkiem dezynfekującym zawierającym co najmniej 60% alkoholu;

  • Nie dotykaj oczu, nosa ani ust. Jeśli chcesz dotknąć swojej twarzy, upewnij się, że masz czyste ręce!

  • Zakryj usta, gdy kaszlesz lub kichasz;

  • Staraj się unikać kontaktu z osobami chorymi;

  • Unikaj picia napojów z jednej butelki, używania tych samych sztućców.. itp.

 

 


 

ZAPRASZAMY NA WIZYTĘ W NASZEJ PRZYCHODNI W KATOWICACH

Przychodnia Mark-Med / ul. Stara Kłodnicka 43, Katowice  / REJESTRACJA: 667 937 572

Polub nas na Facebook'u

 

Podejrzewasz u siebie gruźlicę? Skontaktuj się z lekarzem pierwszego kontaktu w naszej przychodni w Katowicach.
Choroba menigokokowa
31 maja 2018

Poniedziałek - piątek

8:00 - 18:00

 

NASZE USŁUGI

 

ul. Stara Kłodnicka 43

40-703 Katowice (woj.śląskie)

 

Zadzwoń do nas:

+48 (32) 7818704

+48 667937572

 

Napisz do nas:

markmed@inetia.pl

 

Pediatria i Neonatologia

Podstawowa Opieka Zdrowotna

Kardiologia

Diabetologia

Geriatria

Medycyna podróży

Medycyna pracy

Medycyna szkolna

Gabinet zabiegowy, pracownia USG

MENU

O nas

Strona główna

Kadra

Usługi

Aktualności

GODZINY OTWARCIA

KONTAKT

Reumatologia