Aktualności i poradniki:

ZDROWIE SEKSUALNE I PROFILAKTYKA

Jakie badania warto wykonać przed rozpoczęciem?

indywidualnego planu profilaktyki

stylu życia i ryzykownych zachowań

Twojej sytuacji życiowej

profilaktyki HIV (PrEP)

szczepień (HPV, WZW A i B)

wyników badań STI i HIV

W Mark-Med rozmawiamy o zdrowiu seksualnym dyskretnie, profesjonalnie i bez oceniania. Pomagamy dobrać badania, szczepienia oraz profilaktykę do Twoich indywidualnych potrzeb.

W trosce o Twoje zdrowie i prywatność

Konsultacja w zakresie zdrowia seksualnego pomaga dobrać zalecenia do:

dyskrecja, poufność i konsultacja bez oceniania

szczepienia przeciw HPV, WZW B i C

konsultacja w zakresie PrEP i profilaktyki HIV

indywidualny plan badań STI

Umów konsultację w przychodni Mark-Med w Katowicach i sprawdź jakie badania, szczepienia i profilaktyka są odpowiednie dla Ciebie.

Zadbaj o swoje

zdrowie seksualne

Zakażeniu HIV można skutecznie zapobiegać. Jedną z nowoczesnych metod profilaktyki jest PrEP, czyli profilaktyka przedekspozycyjna HIV. Polega ona na stosowaniu odpowiednio dobranych leków przez osoby niezakażone HIV, aby zmniejszyć ryzyko zakażenia. Dla kogo przeznaczona jest PrEP, jak działa i jakie badania należy wykonać przed jej rozpoczęciem?

PrEP (ang. Pre-Exposure Prophylaxis) to profilaktyka przedekspozycyjna HIV, polegająca na przyjmowaniu leków antyretrowirusowych przez osoby, które nie są zakażone HIV, ale mogą być narażone na kontakt z wirusem.

Leki stosowane w PrEP utrzymują w organizmie stężenie substancji czynnych, które utrudniają wirusowi HIV namnażanie się i rozwój zakażenia.

Według danych Centers for Disease Control and Prevention (CDC), prawidłowo stosowana PrEP zmniejsza ryzyko zakażenia HIV podczas kontaktów seksualnych o około 99%.

Warto jednak pamiętać, że PrEP:

• chroni przed zakażeniem HIV, ale nie przed innymi zakażeniami przenoszonymi drogą płciową (STI),

• nie zastępuje badań profilaktycznych ani szczepień ochronnych,

• wymaga wcześniejszej oceny stanu zdrowia i wykluczenia zakażenia HIV,

• powinna być stosowana zgodnie z indywidualnymi zaleceniami lekarza.

PrEP stanowi element kompleksowej profilaktyki zdrowia seksualnego, która obejmuje również diagnostykę, szczepienia i edukację zdrowotną.

Kto powinien rozważyć stosowanie PrEP?

PrEP nie jest przeznaczona wyłącznie dla jednej grupy osób. Możliwość jej stosowania warto rozważyć zawsze wtedy, gdy istnieje prawdopodobieństwo narażenia na HIV.

Konsultacja dotycząca PrEP może być szczególnie przydatna osobom, które:

• utrzymują kontakty seksualne z partnerami o nieznanym statusie HIV,

• mają wielu partnerów seksualnych lub zmieniają partnerów,

• nie zawsze stosują prezerwatywy,

• przebyły zakażenie przenoszone drogą płciową, np. kiłę, rzeżączkę lub chlamydiozę,

• pozostają w związku z osobą żyjącą z HIV, zwłaszcza gdy jej wiremia nie jest skutecznie kontrolowana lub jest nieznana,

• korzystały wcześniej z profilaktyki poekspozycyjnej HIV (PEP) i mogą być ponownie narażone na zakażenie,

• przyjmują substancje psychoaktywne drogą iniekcji i mogą być narażone na kontakt ze wspólnym sprzętem do wstrzyknięć.

Z profilaktyki mogą korzystać zarówno kobiety, jak i mężczyźni, niezależnie od orientacji seksualnej.

Decyzja o rozpoczęciu PrEP powinna wynikać z indywidualnej oceny ryzyka i potrzeb pacjenta, a nie z jego orientacji seksualnej czy stylu życia.

Osoba zainteresowana PrEP może omówić tę możliwość z lekarzem również wtedy, gdy nie identyfikuje u siebie konkretnych czynników ryzyka.

Jakie są dostępne metody stosowania PrEP?

Istnieje kilka sposobów profilaktyki przedekspozycyjnej HIV. Wybór odpowiedniego schematu zależy od sytuacji zdrowotnej pacjenta, rodzaju potencjalnej ekspozycji oraz dostępności preparatów.

1. PrEP doustna – codzienne przyjmowanie leków

Najbardziej rozpowszechnioną metodą jest codzienne przyjmowanie tabletek zawierających odpowiednie leki antyretrowirusowe, najczęściej emtrycytabinę i tenofowir.

Regularne stosowanie pozwala utrzymywać ochronne stężenie leków w organizmie.

Schemat codzienny może być odpowiedni dla osób, u których narażenie na HIV jest regularne lub trudne do przewidzenia.

2. PrEP doraźna – schemat 2+1+1

W określonych sytuacjach klinicznych możliwe jest stosowanie doustnej PrEP w schemacie związanym z planowaną aktywnością seksualną.

Schemat 2+1+1 został przebadany przede wszystkim u dorosłych mężczyzn mających kontakty seksualne z mężczyznami.

Nie jest odpowiedni dla wszystkich pacjentów i nie powinien być stosowany samodzielnie bez wcześniejszej konsultacji medycznej.

3. PrEP w postaci iniekcji

Rozwijane są również długodziałające metody profilaktyki HIV.

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) rekomenduje między innymi kabotegrawir w postaci iniekcji oraz, od 2025 roku, lenakapawir podawany co sześć miesięcy.

Dostępność poszczególnych metod różni się między krajami. Dobór konkretnego preparatu powinien uwzględniać aktualne możliwości jego stosowania w Polsce.

Jakie badania należy wykonać przed rozpoczęciem PrEP?

Bezpieczne rozpoczęcie profilaktyki HIV wymaga konsultacji medycznej oraz odpowiedniej diagnostyki.

Podstawowym warunkiem jest potwierdzenie, że pacjent nie jest zakażony HIV. Rozpoczęcie PrEP u osoby z nierozpoznanym zakażeniem może prowadzić do rozwoju lekooporności wirusa.

W zależności od sytuacji klinicznej lekarz może zalecić:

• Test HIV – najczęściej laboratoryjny test antygenowo-przeciwciałowy IV generacji, a w określonych sytuacjach również badanie HIV RNA.

• Ocenę funkcji nerek – szczególnie przed rozpoczęciem doustnej profilaktyki zawierającej tenofowir.

• Badania w kierunku WZW B i WZW C – w celu oceny współistniejących zakażeń i zaplanowania profilaktyki.

• Badania w kierunku innych STI – między innymi kiły, rzeżączki i chlamydiozy, z uwzględnieniem rodzaju kontaktów seksualnych.

• Ocenę statusu szczepień – zwłaszcza przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu A i B oraz HPV.

Zakres badań powinien być dobierany indywidualnie.

Czy PrEP jest bezpieczna?

PrEP jest uznawana za skuteczną i na ogół bezpieczną metodę zapobiegania zakażeniu HIV, jeśli stosuje się ją zgodnie z zaleceniami i pod odpowiednią kontrolą medyczną.

U części pacjentów na początku przyjmowania doustnych leków mogą pojawić się przejściowe działania niepożądane, takie jak nudności, bóle głowy czy dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego.

Niektóre preparaty mogą również wpływać na czynność nerek lub metabolizm kostny, dlatego konieczne jest uwzględnienie stanu zdrowia pacjenta i odpowiednie monitorowanie leczenia.

Podczas stosowania doustnej PrEP standardowo wykonuje się regularne badania w kierunku HIV, zwykle co trzy miesiące, a także okresowe badania kontrolne zależne od wybranego preparatu i stanu zdrowia.

PrEP a inne zakażenia przenoszone drogą płciową

Ważne jest rozróżnienie ochrony przed HIV od kompleksowej profilaktyki zdrowia seksualnego.

PrEP nie chroni przed kiłą, rzeżączką, chlamydiozą, HPV ani wirusowym zapaleniem wątroby.

Dlatego konsultacja dotycząca PrEP powinna być okazją do szerszej rozmowy o zdrowiu seksualnym.

Indywidualny plan profilaktyki może uwzględniać:

• regularne badania w kierunku HIV i innych STI,

• szczepienia przeciwko WZW A, WZW B i HPV,

• stosowanie prezerwatyw,

• ocenę ryzyka związanego z podróżami i kontaktami seksualnymi,

• ustalenie harmonogramu badań kontrolnych.

Takie podejście pozwala zadbać o zdrowie seksualne w sposób kompleksowy, a nie wyłącznie w kontekście jednego zakażenia.

PrEP a PEP – jaka jest różnica?

PrEP i PEP to dwie różne metody zapobiegania zakażeniu HIV.

PrEP – profilaktyka przedekspozycyjna

Stosowana przed potencjalnym kontaktem z HIV. Jej celem jest zapewnienie ochrony osobom, które mogą być narażone na zakażenie.

PEP – profilaktyka poekspozycyjna

Stosowana po sytuacji, w której mogło dojść do kontaktu z HIV, np. po niezabezpieczonym kontakcie seksualnym z osobą o nieznanym statusie serologicznym.

PEP należy rozpocząć jak najszybciej, nie później niż w ciągu 72 godzin od potencjalnej ekspozycji. Wymaga pilnej oceny medycznej i zwykle obejmuje 28 dni przyjmowania leków.

Jeżeli do ryzykownego kontaktu już doszło, nie należy czekać na rutynową konsultację dotyczącą PrEP – konieczna jest pilna ocena wskazań do PEP.

PrEP a partner żyjący z HIV – co oznacza U=U?

W kontekście profilaktyki HIV warto znać zasadę U=U (Undetectable = Untransmittable), czyli „niewykrywalny = niezakażający”.

Osoba żyjąca z HIV, która skutecznie przyjmuje leczenie antyretrowirusowe i utrzymuje niewykrywalną wiremię, nie przenosi HIV drogą kontaktów seksualnych.

PrEP może być dodatkowo rozważana, gdy status leczenia lub wiremii partnera nie jest znany, występują inne potencjalne ekspozycje albo pacjent chce omówić dodatkowe możliwości profilaktyki.

Indywidualna profilaktyka HIV i zdrowia seksualnego w Katowicach

Skuteczna profilaktyka zdrowia seksualnego powinna być dopasowana do konkretnej osoby, jej stanu zdrowia, potrzeb i sytuacji życiowej.

W przychodni Mark-Med w Katowicach rozwijamy podejście do profilaktyki zdrowia seksualnego oparte na indywidualnej ocenie ryzyka, odpowiednio dobranych badaniach, szczepieniach ochronnych oraz edukacji zdrowotnej.

Konsultacja profilaktyczna może pomóc w określeniu, jakie działania warto podjąć, aby zmniejszyć ryzyko HIV i innych zakażeń przenoszonych drogą płciową.

Rozmowa o zdrowiu seksualnym powinna odbywać się w atmosferze szacunku, dyskrecji i bez oceniania.

Zadbaj o zdrowie seksualne świadomie. Skontaktuj się z przychodnią Mark-Med w Katowicach i zapytaj o możliwości indywidualnej konsultacji profilaktycznej.

Katowice, ul. Stara Kłodnicka 43

pn.-pt.: 8:00-18:00

Rejestracja: 667 937 572

Przychodnia Mark-Med 

w Katowicach

Godziny otwarcia

Szybkie linki

ul. Stara Kłodnicka 43

40-703 Katowice 

+48 32 781 87 04

+48 667 937 572

mark-med@mark-med.pl

Poniedziałek - piątek

8:00 - 18:00