Aktualności i poradniki:

ZDROWIE SEKSUALNE I PROFILAKTYKA

W jakich okolicznościach, kiedy i jakie badania warto wykonać.

indywidualnego planu profilaktyki

stylu życia i ryzykownych zachowań

Twojej sytuacji życiowej

profilaktyki HIV (PrEP)

szczepień (HPV, WZW A i B)

wyników badań STI i HIV

W Mark-Med rozmawiamy o zdrowiu seksualnym dyskretnie, profesjonalnie i bez oceniania. Pomagamy dobrać badania, szczepienia oraz profilaktykę do Twoich indywidualnych potrzeb.

W trosce o Twoje zdrowie i prywatność

Konsultacja w zakresie zdrowia seksualnego pomaga dobrać zalecenia do:

dyskrecja, poufność i konsultacja bez oceniania

szczepienia przeciw HPV, WZW B i C

konsultacja w zakresie PrEP i profilaktyki HIV

indywidualny plan badań STI

Umów konsultację w przychodni Mark-Med w Katowicach i sprawdź jakie badania, szczepienia i profilaktyka są odpowiednie dla Ciebie.

Zadbaj o swoje

zdrowie seksualne

Zakażenia przenoszone drogą płciową (STI) często rozwijają się bez wyraźnych objawów. Brak dolegliwości nie oznacza więc, że nie doszło do zakażenia. Regularne badania, odpowiednio dobrane do rodzaju kontaktów seksualnych i indywidualnych czynników ryzyka, pozwalają wcześniej wykryć infekcję, rozpocząć leczenie i ograniczyć ryzyko dalszego przenoszenia zakażenia.

Kiedy warto wykonać badania STI? Jakie testy wybrać po kontakcie seksualnym i po jakim czasie od potencjalnego zakażenia wynik będzie wiarygodny?Wyjaśniamy, na czym polega diagnostyka najczęstszych zakażeń przenoszonych drogą płciową i dlaczego warto zaplanować ją wspólnie z lekarzem.

Czym są STI i dlaczego warto się badać?

STI (ang. Sexually Transmitted Infections) to zakażenia przenoszone przede wszystkim podczas kontaktów seksualnych - waginalnych, analnych i oralnych. Mogą być wywoływane przez bakterie, wirusy lub pasożyty. Do najważniejszych zakażeń przenoszonych drogą płciową należą:

• HIV – wirus atakujący układ odpornościowy.

• Kiła (syfilis) – zakażenie bakteryjne, które nieleczone może prowadzić do poważnych powikłań.

• Chlamydioza – częste zakażenie bakteryjne, nierzadko przebiegające bezobjawowo.

• Rzeżączka – zakażenie bakteryjne mogące obejmować narządy płciowe, odbytnicę i gardło.

• Wirusowe zapalenie wątroby typu B (HBV) – zakażenie wirusowe, które może prowadzić do przewlekłej choroby wątroby.

• Wirusowe zapalenie wątroby typu C (HCV) – zakażenie przenoszone przede wszystkim przez kontakt z zakażoną krwią, możliwe również podczas niektórych kontaktów seksualnych.

• HPV – wirus brodawczaka ludzkiego, którego niektóre typy zwiększają ryzyko rozwoju nowotworów.

• Opryszczka narządów płciowych (HSV) – zakażenie wirusowe powodujące m.in. bolesne pęcherzyki i owrzodzenia, choć może również przebiegać bezobjawowo.

Wiele STI przez długi czas nie powoduje zauważalnych dolegliwości. Zakażona osoba może nie wiedzieć o infekcji, a mimo to przenosić ją na partnerów seksualnych. Dlatego diagnostyka STI nie powinna ograniczać się wyłącznie do sytuacji, w których występują objawy.

Kiedy warto wykonać badania STI?

Nie istnieje jeden uniwersalny harmonogram badań odpowiedni dla wszystkich. Częstotliwość i zakres diagnostyki zależą od historii kontaktów seksualnych, stosowanych metod ochrony, objawów, wcześniejszych zakażeń i indywidualnego ryzyka.

Badania warto rozważyć szczególnie w następujących sytuacjach:

1. Po kontakcie seksualnym, który mógł wiązać się z ryzykiem zakażenia

Dotyczy to m.in. stosunku bez prezerwatywy, jej pęknięcia lub zsunięcia, a także kontaktów oralnych i analnych, podczas których mogło dojść do transmisji zakażenia. Nie każde zakażenie można wykryć natychmiast. Termin badania należy dopasować do konkretnego patogenu i zastosowanego testu.

Ważne: jeżeli od kontaktu mogącego wiązać się z zakażeniem HIV minęło mniej niż 72 godziny, należy pilnie zgłosić się do placówki prowadzącej kwalifikację do profilaktyki poekspozycyjnej HIV (PEP). Nie należy czekać na wynik badania.

2. Przed rozpoczęciem nowej relacji seksualnej

Wspólne wykonanie badań STI może być elementem odpowiedzialnego dbania o zdrowie seksualne partnerów. Warto jednak pamiętać o okresach okien diagnostycznych - ujemny wynik wykonany zbyt wcześnie nie zawsze wyklucza niedawne zakażenie.

3. Przy zmianie partnerów seksualnych

Osoby mające nowych lub wielu partnerów seksualnych mogą wymagać regularnej diagnostyki, nawet jeżeli nie obserwują żadnych niepokojących objawów. W zależności od indywidualnego ryzyka badania mogą być zalecane np. co 3–6 miesięcy lub raz w roku.

4. W przypadku wystąpienia objawów

Konsultacja lekarska jest wskazana m.in. w przypadku:

• Pieczenia lub bólu podczas oddawania moczu.

• Nietypowej wydzieliny z cewki moczowej lub pochwy.

• Owrzodzeń, pęcherzyków albo zmian skórnych w okolicach intymnych.

• Bólu podbrzusza lub jąder.

• Krwawienia po stosunku.

• Bólu, wydzieliny lub innych dolegliwości ze strony odbytnicy.

Niektóre zakażenia mogą również powodować zmiany w jamie ustnej i gardle.

5. Przed rozpoczęciem lub w trakcie stosowania PrEP

Osoby rozważające profilaktykę przedekspozycyjną HIV (PrEP) wymagają odpowiedniej kwalifikacji medycznej, w tym wykluczenia zakażenia HIV i oceny innych STI. Podczas stosowania PrEP konieczne są również regularne badania kontrolne, zgodnie z przyjętym schematem profilaktyki.

Jakie badania STI warto wykonać?

Zakres diagnostyki powinien być dobierany indywidualnie. Nie każdy pacjent potrzebuje wszystkich dostępnych testów, a szeroki pakiet badań nie zawsze jest najlepszym rozwiązaniem.

• HIV – test w kierunku zakażenia wirusem HIV. Podstawowym badaniem laboratoryjnym jest test IV generacji, wykrywający przeciwciała przeciwko HIV-1 i HIV-2 oraz antygen p24 HIV-1. W określonych sytuacjach lekarz może zalecić badanie molekularne HIV RNA, szczególnie przy podejrzeniu bardzo wczesnego zakażenia. Wczesne rozpoznanie HIV umożliwia szybkie rozpoczęcie skutecznego leczenia antyretrowirusowego.

• Kiła – badania serologiczne. Diagnostyka kiły opiera się na badaniach krwi, obejmujących testy krętkowe i niekrętkowe, np. TPHA/TPPA oraz VDRL lub RPR. Interpretacja wyników zależy od rodzaju testu, wcześniejszego leczenia i czasu od potencjalnego zakażenia.

• Chlamydia – badanie metodą NAAT/PCR. Badania molekularne wykrywające materiał genetyczny Chlamydia trachomatis są podstawową metodą diagnostyki chlamydiozy. W zależności od rodzaju kontaktów seksualnych materiałem do badania może być:

- Pierwsza porcja moczu.

- Wymaz z pochwy lub innego wskazanego miejsca układu moczowo-płciowego.

- Wymaz z odbytnicy.

- Wymaz z gardła, jeżeli istnieją odpowiednie wskazania.

• Rzeżączka – badanie NAAT/PCR i posiew. W diagnostyce zakażenia Neisseria gonorrhoeae wykorzystuje się badania molekularne NAAT oraz, w określonych sytuacjach, posiew. Posiew ma szczególne znaczenie, gdy konieczna jest ocena wrażliwości bakterii na antybiotyki.

• HBV i HCV – badania w kierunku wirusowego zapalenia wątroby. W diagnostyce HBV wykorzystuje się m.in. HBsAg, anty-HBs i anty-HBc, zależnie od celu badania oraz historii szczepień. Podstawowym badaniem przesiewowym w kierunku HCV jest oznaczenie przeciwciał anty-HCV. Wynik dodatni wymaga dalszej diagnostyki, zwykle oznaczenia HCV RNA, w celu ustalenia, czy zakażenie jest aktywne.

• HPV i HSV – badania w określonych wskazaniach. Badania HPV stosuje się przede wszystkim w profilaktyce raka szyjki macicy, zgodnie z zaleceniami dla określonych grup wiekowych. Nie są one uniwersalnym testem przesiewowym STI dla wszystkich osób. W przypadku podejrzenia opryszczki narządów płciowych najbardziej przydatne jest zwykle badanie molekularne materiału pobranego bezpośrednio ze świeżej zmiany.

Warto wiedzieć: nie istnieje pojedyncze badanie, które wykrywa wszystkie zakażenia przenoszone drogą płciową. Prawidłowa diagnostyka wymaga wyboru odpowiednich testów i miejsc pobrania materiału.

Po jakim czasie od kontaktu seksualnego wykonać badania STI?

To jedno z najczęstszych pytań pacjentów.

Każde zakażenie ma tzw. okno diagnostyczne – okres od zakażenia do momentu, w którym dany test może je wiarygodnie wykryć.Orientacyjne terminy przedstawiono poniżej.

• HIV - Test laboratoryjny IV generacji zwykle wykrywa zakażenie po 18–45 dniach
• Kiła - Badania serologiczne mogą stać się dodatnie po kilku tygodniach; przy wczesnym wyniku ujemnym konieczne bywa powtórzenie
• Chlamydia - Badanie NAAT często planuje się około 14 dni po kontakcie
• Rzeżączka - Badanie NAAT często planuje się około 14 dni po kontakcie
• HBV - Termin zależy od wybranego markera, szczepień i rodzaju ekspozycji
• HCV - HCV RNA może wykryć zakażenie wcześniej niż przeciwciała, często po około 1–2 tygodniach

Jeżeli występują objawy STI, nie należy odkładać konsultacji do zakończenia okna diagnostycznego.

Czy można mieć STI bez objawów?

Tak. Wiele zakażeń przenoszonych drogą płciową może przebiegać bezobjawowo.

Dotyczy to szczególnie chlamydiozy, rzeżączki w niektórych lokalizacjach, wczesnego HIV, zakażenia HPV oraz części przypadków kiły. Nieleczone zakażenia mogą prowadzić do powikłań, takich jak przewlekłe stany zapalne, problemy z płodnością czy uszkodzenia narządów. Wczesne wykrycie umożliwia odpowiednie postępowanie medyczne i ogranicza ryzyko transmisji.

Czy badania STI obejmują również gardło i odbytnicę?

Tak. Zakażenia takie jak chlamydioza i rzeżączka mogą występować poza narządami płciowymi. Dlatego podczas konsultacji warto poinformować lekarza o rodzaju kontaktów seksualnych, w tym oralnych i analnych. Badanie samego moczu lub wymazu z narządów płciowych nie wyklucza zakażenia w gardle lub odbytnicy. W zależności od wskazań lekarz może zalecić pobranie materiału z kilku lokalizacji.

Jak często wykonywać badania STI?

Częstotliwość badań zależy od indywidualnych czynników ryzyka. U osób z nowymi lub wieloma partnerami seksualnymi, wcześniejszymi STI lub stosujących PrEP diagnostyka może być wskazana częściej, np. co 3–6 miesięcy. U pozostałych osób zakres i częstotliwość badań wynikają z wieku, wywiadu seksualnego, ciąży, objawów oraz innych wskazań medycznych. Warto pamiętać, że badania przesiewowe w kierunku wybranych zakażeń mogą być zalecane także osobom, które nie identyfikują u siebie szczególnego ryzyka.

Badania STI a profilaktyka HIV – PrEP i PEP

Diagnostyka zakażeń przenoszonych drogą płciową jest ważnym elementem kompleksowej profilaktyki zdrowia seksualnego.

• PrEP (profilaktyka przedekspozycyjna HIV) to metoda zapobiegania zakażeniu HIV u osób HIV-ujemnych, które mogą być narażone na zakażenie. Przed rozpoczęciem PrEP konieczna jest kwalifikacja lekarska oraz wykonanie odpowiednich badań. W trakcie stosowania profilaktyki pacjent pozostaje pod kontrolą medyczną. PrEP chroni przed HIV, ale nie zapobiega zakażeniom takim jak kiła, chlamydioza czy rzeżączka. Dlatego regularna diagnostyka STI pozostaje istotna.
• PEP (profilaktyka poekspozycyjna HIV) jest natomiast postępowaniem pilnym po możliwym narażeniu na HIV. Należy rozpocząć ją jak najszybciej, nie później niż 72 godziny od ekspozycji.

Badania STI w Katowicach – indywidualna konsultacja w Mark-Med

Nie masz pewności, jakie badania wykonać? Chcesz sprawdzić swoje zdrowie po kontakcie seksualnym lub zaplanować regularną profilaktykę?

W przychodni Mark-Med w Katowicach możesz skorzystać z konsultacji dotyczącej zdrowia seksualnego i profilaktyki zakażeń przenoszonych drogą płciową.

Podczas konsultacji lekarz może:

• Ocenić indywidualne ryzyko zakażeń STI.

• Pomóc dobrać odpowiedni zakres badań i termin ich wykonania.

• Omówić wyniki oraz wskazać dalsze postępowanie.

• Zaproponować indywidualny plan profilaktyki zdrowia seksualnego.

• Ocenić wskazania do szczepień ochronnych, m.in. przeciwko HPV, HBV i HAV.

• Przeprowadzić kwalifikację medyczną do PrEP i wystawić receptę, jeśli istnieją wskazania.

Celem konsultacji jest opracowanie planu dostosowanego do potrzeb konkretnej osoby – bez oceniania, z poszanowaniem prywatności i poufności informacji medycznych.

Zadbaj o zdrowie seksualne - umów konsultację w przychodni w Katowicach

Badania STI to element świadomej profilaktyki zdrowotnej. Nie musisz czekać na pojawienie się objawów, aby porozmawiać z lekarzem o diagnostyce. Umów konsultację i dowiedz się, jakie badania oraz działania profilaktyczne będą odpowiednie.

Katowice, ul. Stara Kłodnicka 43

pn.-pt.: 8:00-18:00

Rejestracja: 667 937 572

Przychodnia Mark-Med 

w Katowicach

Godziny otwarcia

Szybkie linki

ul. Stara Kłodnicka 43

40-703 Katowice 

+48 32 781 87 04

+48 667 937 572

mark-med@mark-med.pl

Poniedziałek - piątek

8:00 - 18:00