rozważ szczepienia

(jeśli dotyczy) 

przed podróżą skonsultuj się z lekarzem medycyny podróży

unikaj miejsc lęgowych

śpij pod moskitierą lub w klimatyzowanych pomieszczeniach

noś odzież

zakrywającą ciało

stosuj repelenty

z DEET

krwawienia z nosa lub dziąseł

senność i zaburzenia świadomości

duszność i trudności w oddychaniu

wysoka gorączka

silne bóle brzucha

wymioty i objawy odwodnienia

Jak się chronić przed zachorowaniem?     

Kiedy zgłosić się do lekarza?

Pilnie skonsultuj się z lekarzem jeśli wystąpią:

Osłabienie

Znaczne osłabienie

i zmęczenie

Wysypka

Charakterystyczna wysypka

plamisto-grudkowa

Wymioty

Nudności

i uporczywe wymioty

Ból mięśni

Intensywny ból mięśni i kości

Ból głowy

Szczególnie za gałkami ocznymi

Charakterystyczne objawy żółtej gorączki:

Gorączka

Wysoka gorączka nawet do 40°C

planowanych aktywności

wieku pacjenta

chorób przewlekłych

stylu podróżowania

długości pobytu

kraju wyjazdu

Na wizytę najlepiej umówić się kilka tygodni przed planowanym wyjazdem, aby lekarz mógł dobrać odpowiedni plan szczepień i profilaktyki.

Kiedy najlepiej umówić konsultację?

Konsultacja z lekarzem medycyny podróży pomaga dobrać zalecenia do:

CHOROBY W PODRÓŻY

konsultacje dla osób prywatnych i firm

możliwość wystawienia żółtej książeczki

zalecenia dopasowane do kierunku podróży

indywidualny plan szczepień

Umów konsultację medycyny podróży w przychodni Mark-Med w Katowicach lub skorzystaj z teleporady przed wyjazdem.

Przygotuj się bezpiecznie do podróży

Żółta gorączka, nazywana również żółtą febrą, to groźna choroba wirusowa przenoszona przez zakażone komary. Występuje w tropikalnych regionach Afryki oraz Ameryki Południowej. W ciężkich przypadkach może prowadzić do uszkodzenia wątroby, niewydolności nerek, krwawień, a nawet śmierci. Najskuteczniejszą metodą zapobiegania zachorowaniu jest szczepienie ochronne.

Planując podróż do Brazylii, Kolumbii, Peru, Kenii, Ghany lub innych krajów, w których występuje ryzyko zakażenia, warto odpowiednio wcześnie sprawdzić aktualne zalecenia dotyczące szczepień. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) pojedyncza dawka szczepionki przeciwko żółtej gorączce zapewnia większości zaszczepionych osób długotrwałą, zwykle dożywotnią ochronę.

Czym jest żółta gorączka i jak dochodzi do zakażenia?

Żółta gorączka jest ostrą chorobą zakaźną wywoływaną przez wirusa żółtej gorączki (Yellow Fever Virus, YFV), należącego do rodziny Flaviviridae. Do zakażenia człowieka dochodzi poprzez ukłucie komara przenoszącego wirusa. Choroba nie przenosi się bezpośrednio z człowieka na człowieka poprzez zwykły kontakt, kaszel czy kichanie.

Wyróżnia się trzy cykle transmisji wirusa:

• Leśny (sylwatyczny) – wirus krąży między małpami, a komarami. Człowiek może zakazić się podczas pobytu w lesie tropikalnym.

• Pośredni (sawannowy) – występuje w Afryce, gdzie komary mogą przenosić wirusa między małpami i ludźmi.

• Miejski – zakażone komary, przede wszystkim Aedes aegypti, przenoszą wirusa między ludźmi, co może prowadzić do epidemii.

Komary przenoszące żółtą gorączkę są aktywne głównie w ciągu dnia, dlatego ochrona przed ukłuciami jest istotna również podczas zwiedzania i codziennych aktywności.

Jakie są objawy żółtej gorączki?

Okres inkubacji, czyli czas od zakażenia do wystąpienia pierwszych objawów, wynosi zazwyczaj 3-6 dni. Początkowe objawy mogą przypominać grypę lub inne choroby tropikalne. Najczęściej występują:

• nagła gorączka i dreszcze,

• silny ból głowy,

• bóle mięśni i pleców,

• nudności i wymioty,

• utrata apetytu,

• znaczne osłabienie i zmęczenie.

U wielu chorych objawy ustępują po kilku dniach. Jednak u części zakażonych rozwija się ciężka postać choroby.

Ciężka postać żółtej gorączki – dlaczego jest niebezpieczna?

Według WHO u około 15% zakażonych dochodzi do ciężkiego przebiegu choroby, określanego jako faza toksyczna. Po przejściowej poprawie stanu zdrowia może ponownie pojawić się wysoka gorączka, a następnie:

• żółtaczka, czyli zażółcenie skóry i białkówek oczu,

• krwawienia z nosa, jamy ustnej lub przewodu pokarmowego,

• uszkodzenie wątroby i nerek,

• zaburzenia świadomości,

• wstrząs i niewydolność wielonarządowa.

Około połowa pacjentów, u których rozwinie się ciężka faza toksyczna, umiera w ciągu 7–10 dni.

Żółta gorączka jest zatem chorobą, której nie należy lekceważyć, nawet jeśli pierwsze objawy przypominają zwykłą infekcję wirusową.

Gdzie występuje żółta gorączka? Aktualna sytuacja epidemiologiczna

Żółta gorączka występuje przede wszystkim w wybranych obszarach Afryki Subsaharyjskiej i Ameryki Południowej. Nie występuje endemicznie w Azji.

Ryzyko zakażenia zależy nie tylko od kraju, ale również od konkretnego regionu, sezonu, rodzaju podróży oraz aktualnej sytuacji epidemiologicznej.

Żółta gorączka w Ameryce Południowej. Do krajów, w których występują obszary ryzyka transmisji wirusa, należą m.in.:

• Brazylia,

• Kolumbia,

• Peru,

• Boliwia,

• Ekwador,

• Wenezuela,

• Gujana,

• Surinam,

• Gujana Francuska.

Obszary ryzyka występują również w części Paragwaju, Argentyny i innych regionów wskazanych w aktualnych zaleceniach CDC. Ważne: nie każdy region wymienionych krajów wiąże się z jednakowym ryzykiem zakażenia. Zalecenia dotyczące szczepienia należy sprawdzać dla konkretnej trasy podróży.

Aktualne zagrożenie w latach 2025–2026

W latach 2025–2026 organizacje WHO i PAHO zwracały uwagę na utrzymującą się transmisję żółtej gorączki w Ameryce Południowej.

Według komunikatu PAHO/WHO z 13 marca 2026 r. w całym 2025 roku w siedmiu krajach regionu obu Ameryk potwierdzono 346 przypadków choroby, w tym 143 zgony.

W 2026 roku nadal zgłaszano zachorowania, a CDC we wrześniu 2026 r. zaktualizowało ostrzeżenie zdrowotne dla podróżujących do Kolumbii w związku ze zwiększoną liczbą przypadków żółtej gorączki.

Sytuacja epidemiologiczna może zmieniać się dynamicznie. Przed wyjazdem należy sprawdzić aktualne komunikaty WHO, CDC oraz lokalnych władz sanitarnych.

Żółta gorączka w Afryce

Ryzyko zakażenia występuje także w wielu krajach Afryki Subsaharyjskiej, w tym m.in. w:

• Ghanie,

• Nigerii,

• Kamerunie,

• Ugandzie,

• Demokratycznej Republice Konga,

• Kenii (w określonych regionach),

• Wybrzeżu Kości Słoniowej,

• Togo.

W niektórych krajach szczepienie przeciwko żółtej gorączce jest również wymagane przy wjeździe.

Szczepienie przeciwko żółtej gorączce – najskuteczniejsza profilaktyka

Szczepienie przeciwko żółtej gorączce jest podstawową metodą ochrony przed zachorowaniem.

Stosowana szczepionka zawiera żywego, osłabionego wirusa żółtej gorączki i pobudza układ odpornościowy do wytworzenia ochrony przed zakażeniem.

Zgodnie z zaleceniami WHO i CDC:

• standardowo podaje się jedną dawkę szczepionki,

• szczepienie jest zazwyczaj zalecane osobom od ukończenia 9. miesiąca życia podróżującym do obszarów ryzyka,

• odporność rozwija się u większości zaszczepionych w ciągu 10 dni,

• pojedyncza dawka zapewnia większości osób długotrwałą, zwykle dożywotnią ochronę,

• dawki przypominające nie są rutynowo potrzebne, chociaż mogą być zalecane w szczególnych sytuacjach medycznych.

• Ile dni przed podróżą należy zaszczepić się przeciwko żółtej gorączce?

Szczepienie należy wykonać co najmniej 10 dni przed planowanym wjazdem do kraju wymagającego międzynarodowego potwierdzenia szczepienia.

Międzynarodowy certyfikat szczepienia staje się ważny po upływie 10 dni od pierwszego szczepienia.

Najlepiej jednak zaplanować konsultację medycyny podróży około 6–8 tygodni przed wyjazdem. Pozwoli to ocenić również potrzebę innych szczepień i profilaktyki chorób tropikalnych.

• Czy szczepienie przeciwko żółtej gorączce jest ważne przez całe życie?

Tak. Zgodnie z Międzynarodowymi Przepisami Zdrowotnymi (IHR) prawidłowo wystawiony międzynarodowy certyfikat szczepienia przeciwko żółtej gorączce zachowuje ważność przez całe życie osoby zaszczepionej.

Nie oznacza to jednak, że dawka przypominająca nigdy nie będzie potrzebna. W wybranych sytuacjach, np. u osób z określonymi zaburzeniami odporności lub podróżujących w warunkach szczególnego ryzyka, lekarz może zalecić dodatkową dawkę.

• Żółta książeczka szczepień – kiedy jest wymagana?

Międzynarodowa Książeczka Szczepień, nazywana potocznie „żółtą książeczką”, służy do dokumentowania szczepień wymaganych na podstawie międzynarodowych przepisów zdrowotnych.

Niektóre państwa wymagają potwierdzenia szczepienia przeciwko żółtej gorączce od wszystkich podróżnych, inne wyłącznie od osób przybywających z krajów, w których występuje ryzyko transmisji wirusa.

Wymagania mogą obejmować również osoby przesiadające się na lotniskach w krajach ryzyka, zależnie od czasu i warunków tranzytu.

Brak wymaganego certyfikatu może skutkować odmową wjazdu, kwarantanną lub innymi ograniczeniami.

Warto pamiętać, że obowiązek posiadania certyfikatu nie zawsze oznacza, że w danym kraju występuje wysokie ryzyko zachorowania. Z kolei brak obowiązku szczepienia nie oznacza, że szczepienie nie jest medycznie zalecane.

• Kto nie powinien przyjmować szczepionki przeciwko żółtej gorączce?

Szczepionka przeciwko żółtej gorączce jest szczepionką żywą, dlatego nie może być podawana wszystkim pacjentom.

Do istotnych przeciwwskazań należą m.in.:

• wiek poniżej 6 miesięcy,

• ciężka reakcja alergiczna na składniki szczepionki,

• ciężkie zaburzenia odporności,

• niektóre choroby grasicy związane z nieprawidłowym funkcjonowaniem układu odpornościowego,

• określone terapie immunosupresyjne i stan po przeszczepieniu narządów.

Szczególnej oceny lekarskiej wymagają m.in. kobiety w ciąży, kobiety karmiące piersią, niemowlęta w wieku 6–8 miesięcy oraz osoby, które ukończyły 60 lat.

W takich sytuacjach lekarz indywidualnie ocenia korzyści i ryzyko związane ze szczepieniem oraz samą podróżą.

Jeśli szczepienie jest przeciwwskazane, a kraj docelowy wymaga jego udokumentowania, w uzasadnionych przypadkach możliwe jest wystawienie zaświadczenia o przeciwwskazaniu medycznym. Nie gwarantuje ono jednak automatycznie zgody na wjazd.

• Jak chronić się przed żółtą gorączką podczas podróży?

Nawet osoby zaszczepione powinny stosować środki ograniczające ryzyko ukłuć komarów. Jest to istotne także ze względu na inne choroby przenoszone przez komary, takie jak denga, chikungunya czy zakażenie wirusem Zika.

Podczas podróży zaleca się:

• stosowanie repelentów zawierających odpowiednie substancje czynne, np. DEET lub ikarydynę, zgodnie z instrukcją produktu,

• noszenie ubrań zakrywających ręce i nogi,

• wybieranie pomieszczeń z klimatyzacją lub zabezpieczonymi siatkami oknami,

• korzystanie z moskitier, gdy warunki noclegowe tego wymagają,

• unikanie miejsc szczególnie narażających na kontakt z komarami.

• Czy żółtą gorączkę można wyleczyć?

Obecnie nie ma powszechnie dostępnego, swoistego leczenia przeciwwirusowego żółtej gorączki.

Leczenie polega przede wszystkim na łagodzeniu objawów, odpowiednim nawodnieniu oraz monitorowaniu i wspomaganiu funkcji narządów.

Ciężkie przypadki wymagają hospitalizacji, niekiedy na oddziale intensywnej terapii.

Jeśli podczas podróży lub po powrocie z regionu ryzyka wystąpi gorączka, silne osłabienie, żółtaczka albo krwawienie, należy pilnie zgłosić się po pomoc medyczną i poinformować personel o odwiedzonych krajach.

Nie należy samodzielnie stosować aspiryny ani ibuprofenu przy podejrzeniu wirusowej gorączki krwotocznej, ponieważ mogą zwiększać ryzyko krwawienia.

Szczepienie i konsultacja medycyny podróży w Katowicach – Mark-Med

Planujesz wyjazd do Afryki lub Ameryki Południowej? Przed podróżą warto sprawdzić, czy na wybranej trasie występuje ryzyko żółtej gorączki i czy wymagane jest potwierdzenie szczepienia.

W przychodni Mark-Med w Katowicach możesz skorzystać z konsultacji medycyny podróży, podczas której lekarz:

• oceni zagrożenia zdrowotne związane z kierunkiem podróży,

• sprawdzi aktualne zalecenia dotyczące szczepień,

• przeanalizuje ewentualne przeciwwskazania do szczepienia,

• pomoże zaplanować indywidualną profilaktykę chorób tropikalnych,

• wyjaśni wymagania dotyczące dokumentacji szczepień.

Katowice, ul. Stara Kłodnicka 43

pn.-pt.: 8:00-18:00

Rejestracja: 667 937 572

Przychodnia Mark-Med 

w Katowicach

Godziny otwarcia

Szybkie linki

ul. Stara Kłodnicka 43

40-703 Katowice 

+48 32 781 87 04

+48 667 937 572

mark-med@mark-med.pl

Poniedziałek - piątek

8:00 - 18:00