Osłabienie

Ogólne osłabienie

i brak łaknienia

Wysypka

Charakterystyczna wysypka

plamisto-grudkowa

Wymioty

Nudności

i uporczywe wymioty

Ból mięśni

Intensywny ból mięśni i kości

Ból głowy

Szczególnie za gałkami ocznymi

Charakterystyczne objawy wścieklizny:

Gorączka

Wysoka gorączka nawet do 40°C

planowanych aktywności

wieku pacjenta

chorób przewlekłych

stylu podróżowania

długości pobytu

kraju wyjazdu

Na wizytę najlepiej umówić się kilka tygodni przed planowanym wyjazdem, aby lekarz mógł dobrać odpowiedni plan szczepień i profilaktyki.

Kiedy najlepiej umówić konsultację?

Konsultacja z lekarzem medycyny podróży pomaga dobrać zalecenia do:

ZDROWIE W PODRÓŻY

konsultacje dla osób prywatnych i firm

możliwość wystawienia żółtej książeczki

zalecenia dopasowane do kierunku podróży

indywidualny plan szczepień

Umów konsultację medycyny podróży w przychodni Mark-Med w Katowicach lub skorzystaj z teleporady przed wyjazdem.

Przygotuj się bezpiecznie do podróży

Ugryzienie przez psa, kota, małpę czy dzikie zwierzę może wydarzyć się zarówno w Polsce, jak i podczas zagranicznego wyjazdu. Nawet niewielkie zadrapanie nie powinno być bagatelizowane, szczególnie jeśli doszło do niego w kraju, w którym występuje wścieklizna, która  jest groźną chorobą wirusową atakującą układ nerwowy.

Po wystąpieniu objawów klinicznych choroba niemal zawsze prowadzi do śmierci. Jednocześnie zakażeniu można skutecznie zapobiegać, jeśli po potencjalnym narażeniu odpowiednio szybko zostanie wdrożona profilaktyka poekspozycyjna.

Dlatego po ugryzieniu lub zadrapaniu przez zwierzę liczy się właściwe postępowanie – od dokładnego oczyszczenia rany po ocenę przez lekarza, czy konieczne jest szczepienie przeciw wściekliźnie.

JAK MOŻNA ZARAZIĆ SIĘ WŚCIEKLIZNĄ?

Wirus wścieklizny znajduje się przede wszystkim w ślinie zakażonego zwierzęcia. Do zakażenia może dojść najczęściej podczas ugryzienia, ale nie jest to jedyna możliwa droga ekspozycji.

Ryzyko może występować również w przypadku:

• zadrapania przez zakażone zwierzę,

• kontaktu śliny zwierzęcia z uszkodzoną skórą,

• polizania rany lub otarcia,

• kontaktu śliny z błonami śluzowymi, np. oka lub jamy ustnej,

• bezpośredniego kontaktu z nietoperzem.

Samo dotknięcie zwierzęcia lub polizanie przez nie nieuszkodzonej skóry nie jest uznawane przez WHO za ekspozycję wymagającą profilaktyki poekspozycyjnej.

UGRYZIENIE PRZEZ ZWIERZĘ - CO ZROBIĆ KROK PO KROKU?

Pierwsze działania podjęte bezpośrednio po ugryzieniu mają duże znaczenie. Nie należy czekać na pojawienie się objawów ani ograniczać się wyłącznie do założenia opatrunku.

1. Dokładnie umyj ranę

Jak najszybciej po ugryzieniu lub zadrapaniu należy dokładnie płukać i myć ranę wodą z mydłem przez około 15 minut. WHO wskazuje staranne oczyszczenie miejsca ekspozycji jako jeden z podstawowych elementów profilaktyki po narażeniu na wirusa wścieklizny.

2. Zdezynfekuj miejsce ugryzienia

Po dokładnym umyciu ranę można zdezynfekować odpowiednim preparatem antyseptycznym. Polskie służby sanitarne również zalecają oczyszczenie, dezynfekcję i zabezpieczenie rany.

3. Skontaktuj się z lekarzem

Nawet niewielka rana powinna zostać oceniona przez lekarza, jeśli istnieje możliwość narażenia na wściekliznę. Lekarz oceni m.in. gatunek zwierzęcia, okoliczności zdarzenia, miejsce ugryzienia, sytuację epidemiologiczną oraz możliwość obserwacji zwierzęcia.

Podczas konsultacji oceniane jest również ryzyko zakażenia bakteryjnego oraz potrzeba profilaktyki przeciw tężcowi.

Czy każde ugryzienie oznacza konieczność szczepienia przeciw wściekliźnie?

Nie. Decyzja o zastosowaniu profilaktyki poekspozycyjnej zależy od rodzaju kontaktu i ryzyka, że zwierzę mogło być zakażone.

Inaczej oceniane będzie ugryzienie przez znanego, zdrowego i możliwego do obserwacji psa w Polsce, a inaczej pogryzienie przez bezpańskiego psa, małpę lub inne zwierzę podczas podróży w kraju, gdzie wścieklizna występuje powszechnie.

WHO dzieli narażenia na trzy główne kategorie:

Kategoria I – dotykanie lub karmienie zwierzęcia oraz polizanie nieuszkodzonej skóry. Zazwyczaj nie wymaga profilaktyki poekspozycyjnej.

Kategoria II – niewielkie zadrapania lub otarcia skóry bez krwawienia. Wymaga dokładnego oczyszczenia miejsca ekspozycji oraz szczepienia.

Kategoria III – ugryzienia lub zadrapania naruszające ciągłość skóry, kontakt śliny z uszkodzoną skórą lub błoną śluzową oraz bezpośredni kontakt z nietoperzem. W takich przypadkach oprócz szczepienia może być konieczne podanie immunoglobuliny przeciw wściekliźnie.

Ostateczną decyzję dotyczącą dalszego postępowania podejmuje lekarz po indywidualnej ocenie narażenia.

Szczepienie przeciw wściekliźnie po ugryzieniu

Profilaktyka zastosowana po potencjalnym kontakcie z wirusem nazywana jest profilaktyką poekspozycyjną (PEP – post-exposure prophylaxis). Jej celem jest zatrzymanie zakażenia, zanim wirus dotrze do ośrodkowego układu nerwowego.

W zależności od rodzaju ekspozycji, wcześniejszych szczepień pacjenta oraz oceny lekarza postępowanie może obejmować:

• dokładne opracowanie rany,

• serię szczepień przeciw wściekliźnie,

• podanie immunoglobuliny przeciw wściekliźnie w przypadku określonych ekspozycji u osób wcześniej nieuodpornionych.

Szczepienia należy rozpocząć możliwie szybko po potencjalnym narażeniu. Nie należy czekać na wystąpienie objawów wścieklizny.

Schemat szczepienia ustala lekarz. Jest on również uzależniony od tego, czy dana osoba była wcześniej prawidłowo zaszczepiona przeciw wściekliźnie.

Co zrobić, jeśli ugryzł mnie pies lub kot?

Jeśli zwierzę ma właściciela, warto – o ile jest to bezpieczne – uzyskać jego dane oraz informacje dotyczące szczepienia zwierzęcia przeciw wściekliźnie. Nie oznacza to jednak, że można samodzielnie zrezygnować z konsultacji lekarskiej.

W określonych sytuacjach pies lub kot może zostać poddany obserwacji weterynaryjnej. Informacja o stanie zwierzęcia może mieć znaczenie przy podejmowaniu decyzji dotyczących dalszej profilaktyki.

Nie próbuj samodzielnie łapać nieznanego lub dzikiego zwierzęcia, aby umożliwić jego zbadanie. Może to doprowadzić do kolejnego narażenia.

Ugryzienie przez zwierzę za granicą – co robić?

Do kontaktu ze zwierzętami bardzo często dochodzi podczas wakacji. Szczególną ostrożność należy zachować w regionach świata, w których wścieklizna nadal występuje powszechnie.

Psy pozostają najważniejszym źródłem zakażeń ludzi w skali światowej, ale podczas podróży ryzyko mogą stwarzać również koty, małpy oraz nietoperze.

Po ugryzieniu lub zadrapaniu podczas zagranicznego wyjazdu należy:

• natychmiast i dokładnie umyć ranę wodą z mydłem przez około 15 minut,

• zdezynfekować miejsce ekspozycji,

• jak najszybciej skontaktować się z lekarzem,

• przekazać informację, w jakim kraju i przez jakie zwierzę doszło do narażenia,

• poinformować lekarza o wcześniejszych szczepieniach przeciw wściekliźnie.

Nie warto czekać z konsultacją do powrotu do Polski, szczególnie podczas pobytu w kraju o wysokim ryzyku wścieklizny.

Czy szczepienie przed podróżą chroni po ugryzieniu?

Szczepienie przeciw wściekliźnie przed wyjazdem, czyli profilaktyka przedekspozycyjna, może być zalecane osobom podróżującym do regionów o podwyższonym ryzyku zakażenia, szczególnie gdy planowany jest dłuższy pobyt, kontakt ze zwierzętami lub podróż w miejsca z ograniczonym dostępem do opieki medycznej.

Trzeba jednak pamiętać o ważnej zasadzie: wcześniejsze szczepienie nie oznacza, że po ugryzieniu można zrezygnować z konsultacji lekarskiej.

Osoba wcześniej zaszczepiona nadal wymaga oceny i odpowiedniego postępowania po ekspozycji. Zaletą wcześniejszego szczepienia jest natomiast uproszczenie profilaktyki poekspozycyjnej – według aktualnych zaleceń osoby prawidłowo zaszczepione nie wymagają podania immunoglobuliny przeciw wściekliźnie.

Kiedy ugryzienie wymaga pilnej pomocy?

Pilnej pomocy medycznej wymaga przede wszystkim głęboka lub rozległa rana, silne krwawienie, ugryzienie w okolice twarzy, głowy, szyi lub dłoni, a także pogryzienie przez dzikie, nieznane lub nietypowo zachowujące się zwierzę.

Szczególnej uwagi wymaga również kontakt z nietoperzem oraz każda ekspozycja podczas pobytu w kraju, w którym wścieklizna jest szeroko rozpowszechniona.

Jeżeli rana silnie krwawi, poszkodowana osoba jest osłabiona, ma zawroty głowy lub traci przytomność, konieczna jest pilna pomoc medyczna.

Wścieklizna – nie czekaj na objawy

W przypadku wścieklizny kluczowy jest czas przed pojawieniem się objawów choroby. Okres inkubacji może być długi i jest zmienny – dlatego dobrego samopoczucia bezpośrednio po ugryzieniu nie należy traktować jako dowodu, że nie doszło do zakażenia.

Po wystąpieniu objawów klinicznych wścieklizna jest praktycznie zawsze śmiertelna. Prawidłowo i odpowiednio wcześnie wdrożona profilaktyka poekspozycyjna pozwala natomiast zapobiec rozwojowi choroby.

Wścieklizna a podróże – przygotuj się przed wyjazdem

Jeżeli planujesz podróż do Azji, Afryki lub innego regionu, w którym występuje wścieklizna, warto jeszcze przed wyjazdem omówić ryzyko z lekarzem medycyny podróży.

Podczas konsultacji można ocenić, czy szczepienie przeciw wściekliźnie przed podróżą jest wskazane w przypadku konkretnego kierunku, charakteru wyjazdu i planowanych aktywności.

W poradni medycyny podróży Mark-Med w Katowicach możesz skonsultować przygotowanie do wyjazdu, zalecane szczepienia ochronne oraz sposoby ograniczenia ryzyka chorób zakaźnych podczas podróży.

Pamiętaj: po ugryzieniu, zadrapaniu lub innym potencjalnie ryzykownym kontakcie ze zwierzęciem nie czekaj na objawy. Dokładnie umyj ranę i jak najszybciej skonsultuj się z lekarzem.

Katowice, ul. Stara Kłodnicka 43

pn.-pt.: 8:00-18:00

Rejestracja: 667 937 572

Przychodnia Mark-Med 

w Katowicach

Godziny otwarcia

Szybkie linki

ul. Stara Kłodnicka 43

40-703 Katowice 

+48 32 781 87 04

+48 667 937 572

mark-med@mark-med.pl

Poniedziałek - piątek

8:00 - 18:00